Το ερώτημα που μπαίνει είναι: πώς ξέρουμε ότι ο χρόνος στην κλεψύδρα της σχέσης μας τελειώνει; Υπάρχουν προειδοποιητικές ενδείξεις, κάποια σημάδια που μας βοηθούν να αξιολογήσουμε την πορεία της σχέσης μας και να κρίνουμε αν αυτή έχει τελματώσει.

Ποιοί είναι όμως αυτοί οι λόγοι που μας υποδεικνύουν ότι η σχέση μας απέχει πολύ απ´αυτό που είχαμε ονειρευτεί και δεν ανταποκρίνεται πια ούτε στις ανάγκες μας ούτε στις επιθυμίες μας;
1.Έλλειψη επικοινωνίας  (ο συνήθης ύποπτος)
Όταν παύουμε να εκφράζουμε τα συναισθήματά μας, μπλοκάρουμε την επικοινωνία μας και οδηγούμαστε σταδιακά σε συναισθηματική απομόνωση αλλά και παραίτηση. Στο τέλος της ημέρας, καταλήγουμε να μην ξέρουμε ποιος είναι ο άνθρωπος που κοιμάται δίπλα μας τα βραδιά, τόσο πολύ έχουμε αποξενωθεί.
2. Απάθεια 
Απάθεια για το ταίρι μας αλλά και για την έκβαση της σχέσης μας. Αυτό συμβαίνει όταν έχουμε κουραστεί από τις προσπάθειες και έχουμε μπει σε μια κατάσταση συναισθηματικής νωθρότητας , τεμπελιάς και παραίτησης.  Έτσι καταφέρνουμε μεν να καταπνίγουμε τον πόνο, αλλά μαζί με αυτόν καταπιέζουμε και τη χαρά μας για τη ζωή.
3. Μειωμένη έως ανύπαρκτη σεξουαλική ζωή
Η έλλειψη σεξουαλικής επιθυμίας και η σεξουαλική αποχή, ή η έλλειψη ποιοτικής σεξουαλικής ζωής, είναι σοβαρές ενδείξεις για τη δυσλειτουργία της σχέσης μας. Το δέσιμό μας με το ταίρι μας αποδυναμώνεται όταν η ερωτική επιθυμία μπαίνει στο ντουλάπι και δεν είμαστε πλέον εραστές.
4. Εκδικητική διάθεση
Όταν δεν μπορούμε να διαχειριστούμε την εκδικητική μας διάθεση. Όταν δε φιλτράρουμε τα λόγια μας και εκτοξεύουμε κατηγορίες και προσβολές. Όταν δεν μιλάμε με ακρίβεια, γενικεύουμε με ατάκες του τύπου “ δεν αλλάζεις εσύ”, “ πάντα τα ίδια κάνεις”, στοχοποιούμε και στιγματίζουμε τον σύντροφό μας. Όταν δεν υπογραμμίζουμε την ανεπιθύμητη συμπεριφορά αλλά καταδικάζουμε τον άνθρωπό μας. Όλα αυτά, κάνουν το καμπανάκι της τοξικότητας να χτυπάει και να μας προειδοποιεί.
5. Απιστία ( συναισθηματική ή σεξουαλική)
Όταν ένας από τους δυο συντρόφους απιστήσει, χάνεται αυτή η σχέση συνενοχής, συνεργίας που μας ενώνει με τον σύντροφό μας. Και μπορεί η απιστία από μόνη της να μην αποτελεί αιτία χωρισμού, αν όμως συνυπάρχει με τα προαναφερθέντα, αποτελεί καταλύτη. Μουδιάζει και θίγει τον απατημένο εξαιτίας της απόρριψης που νιώθει και κάνει την εμπιστοσύνη του να κλονίζεται.

Είναι δύσκολο να αφήσουμε ένα δεσμό στον οποίο έχουμε επενδύσει και έχουμε εναποθέσει τις ελπίδες μας. Από την άλλη όμως, είναι ανώφελο να υπάρχουμε κάπου όπου τα πάντα είναι εύθραυστα και αβέβαια και που κανείς από τους δυο δεν πυροδοτεί την εξέλιξη του άλλου. Και όλα αυτά επειδή φοβόμαστε τις φανταστικές συνέπειες αν αποδεσμευτούμε. Όταν το Εγώ μπαίνει μπροστά και το Εμείς δεν αποτελεί πια προτεραιότητα, όταν τα προβλήματα αποσιωπούνται και δεν υπάρχει εσωτερικό κίνητρο για ανανέωση ή επαναπροσδιορισμό της σχέσης, είναι καλύτερο να απαγκιστρωθούμε από αυτό που πια δε μας χρειάζεται και ούτε εμείς χρειαζόμαστε.

Ας μην ξεχνάμε ότι οι κύκλοι κλείνουν για να ανοίξουν καινούργιοι! Επιστρατεύουμε λοιπόν  την ενεργητικοτητά μας,  επιδεικνύουμε ανθεκτικότητα και με ρεαλιστική αισιοδοξία προχωράμε μπροστά!

Νιώθεις την ανάγκη να διπλό- τριπλό τσεκάρεις τα πράγματα επαναλαμβανόμενα πριν φύγεις από το σπίτι;
Εκτελείς διάφορα τελετουργικά του του τύπου κάνω το σταυρό μου τρεις φορές ή μετράω μέχρι το 10 και μετά κλειδώνω;
Κάνεις επαναλαμβανόμενες σκέψεις;
Πλένεις τα χέρια σου 2 και 3 φορές αφού γυρίσεις από το σταθμό του μέτρο για να βεβαιωθείς ότι έχεις απαλλαγεί από όλα τα μικρόβια;
Παίρνεις τη μαμά σου να ξεκλειδώσει το σπίτι σου όταν λείπεις ταξίδι για να σου επιβεβαιώσει ότι έχεις βγάλει το σίδερο από την πρίζα;
Στοιχίζεις τα μπαχαρικά στο ντουλάπι σου ή τα μπουκάλια στο ψυγείο γιατί σου αρέσει η συμμετρία; Τοποθετείς τις κρεμάστρες στη ντουλάπα σου με την ίδια φορά γιατί δεν αντέχεις να μην υπάρχει τάξη;
                         Είσαι ψυχαναγκαστικός;
Όχι αν οι παραπάνω ενδείξεις δεν συνοδεύονται από τα παρακάτω συμπτώματα:
Έχω ιδεοληψίες  / έμμονες ιδέες που περιλαμβάνουν:
-φόβους μόλυνσης ή προσβολής απο μικρόβια
-δημιουργία σεναρίων με πρωταγωνιστή τον εαυτό μου να βλάπτει τους άλλους ( μιλάω και προσβάλλω τους γύρω μου με τα λεγόμενά μου, χρησιμοποιώ το μαχαίρι της κουζίνας να κόψω τα λαχανικά και τραυματίζω τα παιδιά μου)
-φοβίες για απώλεια ελέγχου αναφορικά με τη σεξουαλική μου συμπεριφορά οι οποίες οδηγούν σε απρεπείς σκέψεις ή ενέργειες (βιασμός, παιδεραστία)
-αμφιβολίες για τη σεξουαλική μου ταυτότητα
-ανεπιθύμητες σκέψεις που αφορούν τη θρησκεία: ( αμφιβολίες για τη θρησκευτική μου πίστη,
κατασκευή σεναρίων με πρωταγωνιστές αγίους να επιδίδονται σε απρεπείς σεξουαλικές πράξεις)

Στην προσπάθειά μου να εξουδετερώσω τις αγχογόνες σκέψεις και να αποτρέψω αυτό που φοβάμαι, επαναλαμβάνω στερεοτυπικά κάποιες καταναγκαστικές κινήσεις ή τελετουργίες (πλένω πρώτα το αριστερό χέρι για 1,5 λεπτό ξεκινώντας από τον αγκώνα και φτάνοντας μέχρι τα δάχτυλα και μετά προχωρώ και στο δεξί, λέω προσευχές που κατευνάζουν το άγχος ) στις οποίες μπορεί να εμπλέκω και τους οικείους μου.
Προφίλ
Ο ιδεοψυχαναγκαστικός, είναι άνθρωπος καταθλιπτικός, με σημαντικά προβλήματα τόσο στη σεξουαλική του ζωή όσο και στις διαπροσωπικές του σχέσεις. Νιώθει την ανάγκη να είναι τόσο ελεγκτικός, γιατί θεωρεί ότι αυτό θα του εξασφαλίσει την πολυπόθητη ασφάλεια. Αυτός είναι και ο λόγος που δεν θέλει να παρεκκλίνει από το πρόγραμμά του και εκτελεί ρουτίνες και τελετουργίες ξανά και ξανά. Δεν είναι ότι απολαμβάνει αυτή τη διαδικασία, αλλά του εξασφαλίζει πρόσκαιρη ανακούφιση και μειώνει το άγχος του. Έχει το φόβο ότι αν παρασυρθεί και κινηθεί έξω από τα επιτρεπόμενα πλαίσια, θα δημιουργηθούν χαοτικές καταστάσεις. Δυσφορεί αν δεν περάσει τουλάχιστον μια ώρα της ημέρας του αναλογιζόμενος αυτές του τις σκέψεις και τις τελετουργίες οι οποίες παρεισφρύουν  στην καθημερινή του δραστηριότητα και επηρεάζουν τη λειτουργικότητά του.
Κραυγαλέα σημάδια :
•Επαναλαμβανόμενος έλεγχος ( έχω κλείσει τον φούρνο; έχω κλειδώσει την εξώπορτα;)
•Μέτρημα – απαρίθμηση
•Συσσώρευση αχρήστων αντικειμένων και φιλαργυρία
•Σχολαστικότητα και τελειοθηρία (πλένω τα χέρια μου μέχρι να ματώσουν για να αποφύγω τη μόλυνση)

Σε έναν κόσμο που έχει σαν μόνο εχέγγυο την αλλαγή και που η ευελιξία είναι το Α και το Ω, η ακαμψία και ο αυτοέλεγχος του ψυχαναγκαστικού τον καθιστούν από δυσλειτουργικό έως απροσάρμοστο.

Good news
Οι πάσχοντες από OCD ( Obsessive Compulsive Disorder ) , έχουν καλή πρόγνωση. Η πιο βοηθητική προσέγγιση γι αυτούς, είναι η Γνωσιακή Συμπεριφορική Θεραπεία. Μέσω σταδιακών εκθέσεων, οι ασθενείς έρχονται αντιμέτωποι με το αντικείμενο του φόβου τους και ενθαρρύνονται να αποφύγουν την τελετουργία, τόσο από τον θεραπευτή τους,  όσο και από άτομα του στενού οικογενειακού και φιλικού τους περιβάλλοντος. Σταδιακά, διαπιστώνουν ότι το άγχος τους μειώνεται  αφού έχουν εκτεθεί σεκαταστασεις που τους προκαλούν άγχος, χωρίς να έχουν ενδώσει σε καταναγκαστική συμπεριφορά ( έχουν ακουμπήσει το πόμολο και δεν έχουν πλύνει τα χέρια τους).

Ο ψυχαναγκαστικός, που αποτελεί περίπου το 2% του πληθυσμού, όπως και όλοι οι υπόλοιποι που δεν ταλαιπωρούμαστε από αυτή τη διαταραχή, θα πρέπει να αγκαλιάσει τη μοναδικότητα του και να αποδεχθεί τα τρωτά του κομμάτια για να μπορέσει να κάνει ειρήνη πρώτα με τον εαυτό του και ύστερα με αυτούς που τον περιβάλλουν.

Τα κλισέ του τύπου « το διαζύγιο είναι μια διαδικασία επώδυνη», « ένα γεγονός τραυματικό» είναι απολύτως αληθή. Είναι μια συνθήκη με πολύ υψηλό βαθμό δυσκολίας. Διαταράσσει ισορροπίες, γκρεμίζει σιγουριές και σαρώνει σαν τσουνάμι ,κάνοντας τίποτα μετά από αυτό να μην είναι το ίδιο. Αφήνει τους άμεσα εμπλεκόμενους με τεράστια κενά και αναπάντητα ερωτηματικά.

Τα γκρεμισμένα όνειρα, οι ανεκπλήρωτες προσδοκίες, η κοινωνική κατακραυγή,  ο στιγματισμός, η αλλαγή του status, η απώλεια φίλων που στεκόνται αμήχανα απέναντι σε μια τέτοια κατάσταση και πολλοί από αυτούς τελικά απομακρύνονται, καθιστούν το διαζύγιο τη δεύτερη πιο αγχογόνο κατάσταση μετά την απώλεια κάποιου αγαπημένου προσώπου.

Το διαζύγιο επιβαρύνει ψυχολογικά τους πρώην συζύγους αφού κατακλύζονται απο αισθήματα ανεπάρκειας, θλίψης, οδύνης, απογοήτευσης, ανασφάλειας, πανικού και ενόχων. Οι δε συναισθηματικές και ψυχολογικές διακυμάνσεις που βιώνουν όλα τα μέλη, δεν προάγουν την εσωτερική γαλήνη και επηρεάζουν αμετάκλητα την καθημερινότητά τους.

Εκτός από τις λίγες περιπτώσεις όπου το διαζύγιο αποτελεί κοινή απόφαση, υπάρχουν δυο πλευρές: εκείνου που εγκαταλείπει και εκείνου που εγκαταλείπεται. Οι δυσκολίες κάθε πλευράς διαφορετικές: Οι πρώτοι, πλήττονται από ενοχικά συναισθήματα αφού έχουν πάρει το βάρος της ευθύνης. Οι δεύτεροι, έχουν αμφιθυμικά συναισθήματα.  Από τη μια ταλαιπωρούνται από αισθήματα θυμού λόγω απόρριψης και θυματοποιούνται. Από την άλλη όμως, τους στοιχειώνουν οι αναμνήσεις και προσπαθούν να επαναπροσεγγίσουν τον πρώην σύντροφό τους. Γίνονται μέχρι και χειριστικοί, αφού χρησιμοποιούν ακόμη και τα παιδιά, αν υπάρχουν, σαν αθώα θύματα προκειμένου να αλλάξουν τη γνώμη του/της πρώην συζύγου.

                                           Λόγοι

Οι λόγοι που οδηγούν σε μια τέτοια κατάσταση ποικίλουν. Οι σημαντικότεροι είναι:
•Η έλλειψη επικοινωνίας
•Η απομυθοποίηση του συντρόφου λόγω υπερβολικής εγγύτητας
•Η ζήλεια σε βαθμό παθολογίας
•Η καταπίεση που οδηγεί σε εξαρτητικές σχέσεις
•Η ύπαρξη σεξουαλικών προβλημάτων που αποσιωπούνται ή η απουσία ποιοτικής σεξουαλικής ζωής
•Ζητήματα οικονομικής φύσης.

Όλοι οι παραπάνω λόγοι όμως, έχουν στον πυρήνα τους δυο ισχυρά εγώ, δυο ανθρώπους που στάθηκαν απαθείς όσον αφορά την εξέλιξη της σχέσης τους. Δυο ανθρώπους που γι’αυτούς το «εμείς» δεν αποτέλεσε άλλο πια προτεραιότητα. Δυο συντρόφους που δεν αντιμετώπισαν κατά πρόσωπο τα προβλήματά τους. Που δεν ήταν αρκετά επινοητικοί ώστε να ανανεωθούν και να διατηρήσουν τη φλόγα και που τελικά κατέληξαν σε έναν απονεκρωμένο γάμο και σε μια συνειδητοποιημένη απόφαση: αυτήν του διαζυγίου.

Δυστυχώς, αρκετοί από εμάς τρέμουμε να περάσουμε ένα δύσκολο εξάμηνο ώστε να έρθουμε αντιμέτωποι με τον πόνο και όλη τη γκάμα των επώδυνων συναισθηματων που συνοδεύουν ένα διαζυγιο. Πιστεύουμε στο « γνώριμο κακό» όπως έχει γράψει και ο αγαπημένος Χορχε Μπουκαι: «Συνεχίζουμε να μένουμε αγκιστρωμένοι σε αυτό που πια δε μας χρειάζεται , φοβούμενοι τις φανταστικές συνέπειες αν αποδεσμευτούμε.»
 Στάδια χωρισμού
Στο πλαίσιο του ότι ο χωρισμός είναι μια απώλεια, ιδιαίτερα για εκείνον που εγκαταλείπεται, τα στάδιά του είναι παρόμοια με αυτά που περνάει το άτομο μετά από την απώλεια ενός αγαπημένου του προσώπου λόγω θανάτου. Τα στάδια είναι 5 και είναι διαφορετικά σε ένταση και διάρκεια για τον καθένα. Διαφοροποιούνται  επίσης ανάλογα το φύλο και τον χαρακτήρα του καθενός. Εκτός από το πρώτο και το τελευταίο,που είναι τα πιο συνήθη, τα τρία ενδιάμεσα δεν εμφανίζονται απαραίτητα με αυτή τη σειρά ούτε βιώνονται πάντα από όλους.
•Άρνηση
•Θυμός και αμφιθυμία ( συγκρουόμενα συναισθήματα)
•Θλίψη
•Επαναπροσδιορισμός του τρόπου ζωής
•Αποδοχή

Το πένθος του χωρισμού διαρκεί από τρεις έως έξι μήνες, ωστόσο υπάρχουν συνιστώσες που μπορεί να κάνουν το διάστημα λίγο μεγαλύτερο – μικρότερο όχι συνήθως. Σε κάθε περίπτωση, ο πρώτος χρόνος μετά από μια απώλεια οποιασδήποτε φύσης είναι ο πιο δυσβάσταχτος. Τα πρώτα Χριστούγεννα χωρίς αυτήν/ αυτόν, τα πρώτα γενέθλια, οι πρώτες διακοπές… Μετά τον πρώτο αυτόν χρόνο, τα συναισθήματα αμβλύνονται και τα πράγματα καταλαγιάζουν. Οι δυο πρώην σύζυγοι έχουν πλέον αποστασιοποιηθεί συναισθηματικά, έχουν πέσει οι τόνοι και όλα είναι πιο ήπια.
 Every cloud has a silver lining
Οι κύκλοι κλείνουν για να ανοίξουν καινούριοι και μετά από το πρώτο οδυνηρό διάστημα, αρχίζουν να διαφαίνονται τα θετικά τις κατάστασης. Εκτός από τα προφανή, περισσότερος χώρος στη ντουλάπα, καθαρότερο μπάνιο και λιγότερη μουρμούρα, υπάρχουν και πολύ πιο ουσιαστικά: Η ευκαιρία που μας δίνει η ζωή να ζήσουμε έναν νέο κύκλο ζωής, να απαλλαγούμε από ταυτότητες που μας έχουν φορέσει οι άλλοι, να πειραματιστούμε περπατώντας σε νέους δρόμους, να νιώσουμε ξανά επιθυμητοί και να διεκδικήσουμε εκ νέου τη θέση μας στο σεξουαλικό και συναισθηματικό γιγνεσθαι.
Η ευτυχία θέλει κόπο και πολλοί βαριόμαστε τη διαδικασία αφού είναι πολύ πιο βολικό να υιοθετήσει κανείς  τη στάση του θύματος και να μεμψιμοιρεί για το κακό που τον βρήκε. Η ευτυχία θέλει  τόλμη , πράγμα που ενέχει το ρίσκο της αποτυχίας. Θέλει διάθεση να μπεις ξανά στο παιχνίδι και να καταρρίψεις τις έρευνες και τα στατιστικά που λένε ότι οι δεύτεροι γάμοι και οι συναρμολογημένες οικογένειες έχουν χειρότερη τύχη από τους πρώτους..Ο καθένας στήνει το δικό του τσίρκο σε αυτή τη ζωή όμως δεν πρέπει να ξεχνάμε πως η προσωπική ευτυχία δεν είναι δικαίωμα αλλά φυσική υποχρέωση όλων!

Ο ευτυχισμένος είναι σίγουρα ένας άνθρωπος έξυπνος! Γνωρίζει πως η ευτυχία, αν και έννοια πολυδιάστατη, αφηρημένη και παρεξηγημένη, μαθαίνεται σαν τέχνη. Έχει αποφασίσει ότι για να φτάσει στον στόχο του, την κατάκτηση της ευτυχίας και να ζήσει μια ζωή που αξίζει να τη ζει, πρέπει να αποκτήσει εκείνες τις δεξιότητες που θα του εξασφαλίσουν ελευθερία και πληρότητα.
Ιδού τα Dos and Don’ts του:


Δεν​​ εστιάζει​​ στην​​ ύλη: Έχει από νωρίς αντιληφθεί τη ματαιότητα της. Έχει διαβάσει σχετικές έρευνες και ξέρει ότι οι άνθρωποι που μοιράζονται κοινές εμπειρίες συνδέονται στενότερα από εκείνους που έχουν κοινά υλικά αγαθά. Ξέρει ακόμη ότι οι εμπειρίες γίνονται κομμάτι της ταυτότητας μας, δεν τις βαριόμαστε και αποκλείεται κάποια στιγμή να τις απορρίψουμε επειδή δεν ταίριαξαν με τον κόκκινο καναπέ μας!

Μπαίνει ​​βαθιά​​ στα​​ συναισθήματα​​ του: Εστιάζει σε αυτά και φροντίζει να τα εξωτερικεύει. Αυτό τον βοηθάει να τα βάλει σε τάξη. Έχει φίλτρα, που τον βοηθούν να αποφασίσει ποτέ πρέπει να μιλά και πότε να σωπαίνει. Συναλλάσσεται με ευθύτητα και αμεσότητα με τους ανθρώπους. Προσπαθεί να βγει από την εσωστρέφειά του αφού θα τον απομακρύνει από το να συνδεθεί ουσιαστικά με τους σημαντικούς άλλους του.

Δεν ​​εξαρτάται​​ από​​ κανέναν:´Εχει αποδεχτεί ότι κανείς δεν είναι υπεύθυνος για την ευτυχία του, ούτε εκείνος μπορεί να κάνει κάποιον άλλον ευτυχισμένο. Δεν επιτρέπει σε κανέναν να εξαρτάται από αυτόν . Οι εξαρτητικές σχέσεις είναι τοξικές όπως τοξικό είναι και το να συναναστρέφεται με ανθρώπους που λειτουργούν σαν μηχανές πρόκλησης ενοχής η άλλων αρνητικών συναισθημάτων. Αποφεύγει γενικά σχέσεις που έχουν πάρει διαζύγιο από την αγάπη, την εμπιστοσύνη, τον αλληλοσεβασμό.

Τολμά​​ προσωπικές​​ αλλαγές: Μπορούν να βελτιώσουν τη ζωή του σε οποιοδήποτε επίπεδο ( διαπροσωπικό, συναισθηματικό, κοινωνικό, οικονομικό.) Αξιοποιεί τα ταλέντα του και ασχολείται συστηματικά με ό,τι τον αποφορτίζει. Εναποθέτει την ευθύνη για οποιαδήποτε αλλαγή σε εκείνον και δεν διστάζει να αλλάξει οπτική γωνία αν χρειαστεί, αφού γνωρίζει ότι αυτό είναι ένα από τα πιο αποτελεσματικά εργαλεία που διαθέτει. Δεν στέκεται απαθής προς το καλύτερο , δεν βολεύεται σε αναπαυτικές καταστάσεις και δεν πορεύεται με τη λογική του “ υπάρχουν και χειρότερα”.

Δεν ​​ετεροκαθορίζεται: Δεν αφήνει τη λογική του “ τι θα πουν οι άλλοι” να απασχολήσει το μυαλό του. Λειτουργεί σαν υποκείμενο και όχι σαν αντικείμενο. Έχει από νωρίς καταλάβει ότι το ζητούμενο είναι να είσαι ο εαυτός σου και όχι κάποιος άλλος. Εγκαταλείπει όλους τους κατασκευασμένους ρόλους και τις επινοημένες ταυτότητες. Περιβάλλεται από ανθρώπους που η ζωή τους συνεισφέρει θετικά στη δική του και δεν έχει υπερβολικές προσδοκίες από αυτούς. Το έχει πει και ο Χορχε Μπουκαι : “ Όσο περισσότερα έχεις μέσα σου, τόσο λιγότερα θα ζητήσεις από τους άλλους”.

Καλλιεργεί​​ βαθιές​​ σχέσεις που τις χαρακτηρίζει η ισοτιμία. Δεν θεοποιεί κανέναν. Ερωτεύεται κάποιον για το πως είναι τώρα και όχι για την προοπτική εξέλιξης του. Δεν φοβάται να φύγει όταν δεν παίρνει αυτό που χρειάζεται και ούτε συντηρεί σχέσεις που βασίζονται στην αίσθηση του καθήκοντος. Ψάχνει για έναν σύντροφο συνένοχο και δημιουργεί μαζί του μια σχέση συνεργίας.
Κάνει μαζί του όλα τα “μη” που έχει ονειρευτεί!

Βουτάει​​ στο​​ παρόν. Τη ζωή του τη διανύει τώρα. Δεν μπορεί να την αναβάλλει για αργότερα και αυτή είναι η μαγεία της. Δεν φοβάται τον θάνατο, αφού του δείχνει την αξία της ζωής. Όπως έχει πει και ο αγαπημένος του Γιάλομ, η αθανασία δεν έχει καθόλου σασπένς! Δεν αποφεύγει το παρελθόν του. Κάνει ειρήνη μαζί του αλλά δεν μένει προσκολλημένος εκεί. Σχεδιάζει το μέλλον αλλά ζει το παρόν. Νιώθει ευγνωμοσύνη προς τη ζωή αφού ξέρει πως είναι ένα από τα συστατικά της ευτυχίας. Εξασφαλίζει ημερησίως λίγο αποκλειστικό ποιοτικό χρόνο για αυτούς που τον ενδιαφέρουν και κυρίως για τον εαυτό του.

Δεν​​ επιτρέπει​​ στα​​ ασήμαντα​​ πράγματα​​ να ​​τον​​ καταβάλλουν. Έχει διαβάσει έρευνες που έχουν δείξει ότι το 90% των πραγμάτων για τα οποία ανησυχούμε δεν θα συμβούν ποτέ. Επιτρέπει στον εαυτό του να καμαρώνει για τις επιτεύξεις του αλλά δεν εφησυχάζει και δεν επαναπαύεται στις δάφνες του. Δεν αφαιρεί τη χαρά και τον ενθουσιασμό από καμία διαδικασία. Έχει αισιόδοξη ματιά και δεν ξεχνά πως το χαμόγελο του είναι ό,τι ωραιότερο μπορεί να φορέσει!

Αποδέχεται τα συναισθήματά του. Δίνει χώρο σε αυτά. Κανένα συναίσθημα δεν είναι κατακριτέο, ούτε τα πιο παρεξηγημένα. Ανακουφίζει λοιπόν την ένταση του και, δεν την εσωτερικεύει. Δεν απορρίπτει τα δυσάρεστα συναισθήματα. Τα αποδέχεται και τα βάζει στην άκρη αφού έχει συνειδητοποιήσει ότι τα αισθήματα εκδίκησης και μνησικακίας θα τον απομακρύνουν από τη λύση των προβλημάτων του.Εμπιστεύεται τη διαίσθηση του αλλά δεν γίνεται υπόδουλος της.

Απαλλάσσεται από εμπόδια. Αυτά που περιορίζουν το δρόμο του και τον εμποδίζουν από το να αναπτύξει πλήρως τις δυνατότητές του. Ένα από αυτά είναι οι υπερβολικές προσδοκίες. Έχει τη σιγουριά ότι βαδίζει στη σωστή κατεύθυνση και απαλλάσσεται από βασανιστικούς περιορισμούς και πεποιθήσεις του τύπου “ φοβάμαι να το κάνω αυτό”. Έχει όμως επίγνωση ότι καμία εξέλιξη δεν περνάει από την ευκολία και ότι κάποια εμπόδια είναι μεταμφιεσμένα σε δυσκολίες που του δείχνουν το δρόμο για την ευτυχία.

Ο ευτυχισμένος έχει κωδικοποιήσει την έννοια της ευτυχίας: είναι η ανάληψη ευθύνης για την ίδια του τη ζωή, κάτι που είναι όχι δικαίωμα αλλά υποχρέωση του. Έχει συνείδηση του ότι η επιθυμία είναι πάνω απ´ όλα, αρκεί να συνοδεύεται από δράση και ότι για να πραγματοποιήσει τα όνειρα του πρέπει να αφυπνιστεί, να « ξυπνήσει». Δεν ξεχνά πως είναι ό,τι κάνει επαναλαμβανόμενα και πως αν αναπτύξει αυτές τις δεξιότητες και μείνει πιστός σε αυτές για μεγάλο χρονικό διάστημα, θα αντλήσει τη χαρά που τόσο αποζητά.


Γιατί​​ όχι​​ και​​ εμείς;

Οι ενοχές είναι ένα πολύτιμο συναίσθημα που μας βοηθά να διατηρήσουμε τον έλεγχο και να ρυθμίσουμε τη συμπεριφορά μας. Σε έναν βαθμό είναι επιθυμητές γιατί μας υπενθυμίζουν τις υποχρεώσεις μας. Είναι χρήσιμες όταν έχουν να κάνουν με τον προσδιορισμό μας, με το ποιοί είμαστε ( με την ακεραιότητά μας, με την τιμιότητά μας). Όταν όμως έχουν να κάνουν με τις επιλογές μας, είναι ένα βαρύ φορτίο από το οποίο πρέπει να απαλλαγούμε. Όπως έχει πει και ο αγαπημένος Χόρχε (Μπουκαι), “δεν μπορούμε να κάνουμε πάντα αυτό που θέλουμε, αλλά μπορούμε ποτέ να μην κάνουμε αυτό που δεν θέλουμε”.

Το προφίλ του ενοχικού 

Ο ενοχικός είναι άνθρωπος με χαμηλή αυτοεκτίμηση, ματαιώνεται εύκολα και διστάζει να θέσει όρια φοβούμενος ότι έτσι θα χάσει την αποδοχή των άλλων. Παραμελεί τις ανάγκες του αφού βάζει το «πρέπει» πάνω από το «θέλω». Μοιάζει να αγνοεί ότι το “Ναι» δεν αποτελεί μονόδρομο και ότι υπάρχει και η επιλογή του «Όχι».Έχει μια προθυμία να αναλάβει ακόμη και ευθύνες που δεν του αναλογούν. Τα ενοχικά συναισθήματα δυσχεραίνουν τη ζωή του και του αφαιρούν τη χαρά. Έχει τιμωρητική στάση απέναντι στον εαυτό του και αυτολογοκρίνεται αυστηρά αν νιώσει ότι δεν ανταποκρίνεται στις προσδοκίες των άλλων αφού επιζητά απεγνωσμένα την επιδοκιμασία τους. Είναι υπερβολικά διαθέσιμος σε φίλους που τον χρειάζονται ( People – Pleasing) και κάνει μεγάλες εκπτώσεις στις απόψεις του προκειμένου να μην προκαλέσει αισθήματα δυσαρέσκειας σε αυτούς που τον ενδιαφέρουν. Όλος ο χρόνος του περιστρέφεται γύρω από το να φροντίζει τους άλλους και αναλαμβάνει περισσότερες δεσμεύσεις από αυτές που μπορεί να αντέξει. Το όχι του είναι σπάνιο και είναι συνυφασμένο με την ενοχή, πράγμα που τον καθιστά έρμαιο των επιθυμιών των άλλων. Εμπλέκεται σε σχέσεις αυτοθυσίας και παραιτείται από οποιαδήποτε διεκδικητική συμπεριφορά. Έχει ξεχάσει πως το να αγαπά τον εαυτό του είναι σημαντικότερο από το να είναι πάντα προσβάσιμος στους άλλους. Λειτουργεί κάτω από το πρίσμα των ενόχων – ασυνείδητα συνήθως, οι οποίες και καθορίζουν σε μεγάλο βαθμό τη διάθεσή του. Στον πυρήνα του είναι βαθιά ανασφαλής αφού θεωρεί ότι η έλλειψη προθυμίας του θα τον οδηγήσει στο να δει μέλη του σώματος των φίλων του που δεν έχει ξαναδεί ( την πλάτη και τον σβέρκο).Τα σημεία δηλαδή που βλέπουμε όταν κάποιος αποχωρεί, όπως λέει και ο αγαπημένος Χορχε Μπουκάι.

Πως μπορούμε να οριοθετήσουμε τον εαυτό μας και να πούμε το πολυπόθητο ΟΧΙ;

  •  Θέτω προτεραιότητες και βάζω φρένο στο πόσο θα προσφέρω ( είμαι διαθέσιμος από τις 3 μέχρι τις 5).Αναλογίζομαι πως μεταφράζεται το ναι μου και τι επιπτώσεις θα έχει στη ζωή μου.
  • Κάθε φορά που βρίσκομαι σε δίλημμα και δεν ξέρω αν θα πρέπει να απαντήσω καταφατικά η αρνητικά, κάνω στον εαυτό μου τις εξεις ερωτήσεις: Ποσό θα αυξήσει τα επίπεδα του άγχους μου αυτή μου η προθυμία; Τι θα πρέπει να θυσιάσω; Τι κόστος θα έχει για εμένα ;( Όπως έχει πει ο αγαπημένος Γιάλομ, οι επιλογές αποκλείουν. Για κάθε ναι πρέπει να υπάρχει και ένα όχι ).
  • Είμαι πειστικός στο όχι μου αλλά και ενσυναισθητικός ( είναι πολύ δύσκολο αυτό που περνάς, όμως αυτήν την περίοδο έχω αναλάβει υπερβολικά πολλές δεσμεύσεις και θα ήμουν ασυνεπής αν αναλάμβανα μια ακόμη).
  •  Αποτυπώνω με λόγια τα συναισθήματά μου αφού αυτός είναι ο καλύτερος τρόπος να αποφύγω τη φθορά. Αυτό προϋποθέτει να είμαι προετοιμασμένος να πάρω το ρίσκο ότι αυτό που θα πω μπορεί να μην αρέσει και να γίνω δυσάρεστος. Θα έχω όμως επικοινωνήσει την αλήθεια μου.

Η εποχή που διανύουμε επιτάσσει να είμαστε σε μια διαρκή εγρήγορση, να είμαστε μόνιμα ικανοί να ανταπεξέλθουμε στις προκλήσεις. Χρειάζεται όμως να αποδεχθούμε και να αγαπήσουμε τον εαυτό μας με τα τρωτά του σημεία και να καλλιεργήσουμε τον αυτοσεβασμό μας. Έτσι θα ελαχιστοποιήσουμε και τις ενοχές. It’s all about balance!