Ο Αϊνστάιν κάποτε είπε πως ένα σωστά προσδιορισμένο πρόβλημα έχει λυθεί κατά 50%. Η άποψή του αυτή, βρίσκει σύμφωνους τους ψυχολόγους, αφού το πρώτο βήμα για την επίλυση ενός προβλήματος, είναι η επίγνωση, η συνειδητοποίηση δηλαδή ότι υπάρχει. Αυτό μπορεί να εκφράζεται με συχνές αναφορές στο θέμα που μας προβληματίζει, με παράπονα ή με άλλους τρόπους.

Την αφύπνιση, μπορεί να πυροδοτήσει το οτιδήποτε. Από μια τυχαία παρατήρηση ενός φίλου, εώς κάποια εσωτερική παρόρμηση. Υπάρχει όμως ένα εμπόδιο σε αυτό το πρώτο στάδιο, στον δρόμο για την εξέλιξη, η αντίσταση. Αντίσταση στην αλλαγή, λόγω φόβου ότι η νέα προσέγγιση που ακολουθούμε είναι μάταιη και μας οδηγεί σε αβέβαια μονοπάτια. Αυτή όμως η αντίδραση είναι η ένδειξη που πιστοποιεί ότι βρισκόμαστε στο δρόμο της αλλαγής.

Μια πολύ συνηθισμένη και μεταμφιεσμένη μορφή αντίστασης, είναι η ανυπομονησία: η επιθυμία να τα ξεδιαλύνουμε και να τα λύσουμε όλα, χωρίς να κάνουμε τα πρώτα μικρά απαιτούμενα βήματα. Η απαίτηση να ολοκληρωθεί η αλλαγή χωρίς να έχουμε πάρει τον απαιτούμενο χρόνο να διδαχτούμε το μάθημά μας. Η προσδοκία να βαδίσουμε στο δρόμο της ευτυχίας, προτού περάσουμε από το δρόμο των δακρύων. Αν όμως πάρουμε τον σύντομο δρόμο, δεν θα πάρουμε τα διδάγματά μας.

Εκφράσεις αντίστασης

Μέσω της θεραπείας

Όταν στη θεραπεία ανοίγουμε ένα θέμα δυσάρεστο για τον θεραπευόμενο, ή προτείνουμε έναν νέο τρόπο προσέγγισης ενός θέματος, υπάρχουν ενδείξεις αυτής της αντίστασης: σφιγμένο σαγόνι, σταυρωμένα μπράτσα ή σφιγμένες γροθιές.

Μέσω συμπεριφορών

Κωλυσιεργούμε, γινόμαστε αποφευκτικοί, αναβλητικοί, προσποιούμαστε ασθένεια, τρώμε, πίνουμε, καπνίζουμε, περιφερόμαστε άσκοπα, καταναλώνουμε την ενέργεια μας σε ανούσια πράγματα.

Μέσω υποθέσεων

Ο σύντροφός μου δεν θα με καταλάβει, δεν θα μπορούσε να με βοηθήσει έτσι και αλλιώς, θα λυθεί μόνο του, η περίπτωσή μου είναι διαφορετική.

Μέσω περιοριστικών πεποιθήσεων

Δεν είναι σωστο, δεν είναι ηθικό, είναι ανόητο, είναι ακατόρθωτο, οι άντρες δεν κλαίνε, οι γυναίκες δεν τα κάνουν αυτά, δεν είναι κοινωνικά αποδεκτό, είναι κοστοβόρο, είναι χρονοβόρο, δεν είμαι εγώ γι’ αυτά.

Μέσω άλλων

Είναι αμαρτία, δεν ευνοούν τα άστρα, δεν επιτρέπει ο γιατρός, δεν με καταλαβαίνουν, φταίνε οι άλλοι, δεν με αφήνουν να αλλάξω.

Μέσω της γνώμης που σχηματίζουμε για τον εαυτό μας

Είμαι πολύ μεγάλη, είμαι πολύ μικρή, είμαι πολύ ψηλή, είμαι πολύ κοντή, είμαι πολύ αδύνατη, είμαι πολύ παχιά, είμαι πολύ έξυπνη, είμαι πολύ χαζή για κάτι.

Μέσω τακτικών αναβλητικότητας

Δεν είναι η κατάλληλη στιγμή τώρα, θα το κάνω αργότερα, είμαι πολύ απασχολημένη, θα το κάνω μόλις τελειώσω τις δουλειές μου, είναι πολύ αργά ή πολύ νωρις.

Μέσω άρνησης

Και γιατί να αλλάξω;Μια χαρά είμαι, δεν έχω κανένα πρόβλημα, δεν μπορώ να κάνω τίποτα γι’ αυτό, αν το αγνοήσω, ίσως πάψει να υφίσταται.

Μέσω φόβου

Δεν είμαι ακόμη έτοιμη, δεν θέλω να ανοίξουν οι ασκοί του Αιόλου, μπορεί να αποτύχω, τι θα πεί ο κόσμος, μπορεί να μου κοστίσει ψυχολογικά, συναισθηματικά, οικονομικά, μπορεί να πληγωθώ.

Στη θεραπεία συχνά οι θεραπευόμενοι εξιστορούν με ευκολία όλα τους τα προβλήματα, αλλά τη στιγμή που παρεμβαίνει ο θεραπευτής και τους βγάζει από τη ζώνη βολής τους, δυσανασχετούν. Αυτό προέρχεται από μια εσωτερική αντίσταση, αφού δεν είναι έτοιμοι να αφεθούν στην αλλαγή, να απαγκιστρωθούν από παλιές, δυσλειτουργικές συνήθειες ή να ενεργοποιήσουν τις δυνάμεις τους για τις δικές τους αλλαγές, αντί να εναποθέτουν τις ελπίδες τους στην αλλαγή των άλλων.

Πώς να μην υποκύψω στην αντίσταση

´Αν παραδοθώ σε αυτήν, δεν επιτρέπω στον εαυτό μου να μάθει αυτά που χρειάζεται για να μπορέσει ύστερα να πραγματοποιήσει τις απαιτούμενες αλλαγές.

Κάνω ασκήσεις μπροστά στον καθρέφτη

Οι καθρέφτες έχουν αξία, γιατί αντανακλούν τα συναισθήματά μας. ´Αν κάνω θετικές δηλώσεις μεγαλόφωνα, κοιτάζοντας τον εαυτό μου μέσα από έναν καθρέφτη, εντοπίζω πιο εύκολα την οποία αντίσταση και μπορώ  να την ξεπεράσω ευκολότερα, αφού μπορώ να ελέγξω σε ποιά σημεία αντιστέκομαι και σε ποιά είμαι δεκτικός και ανοιχτός. Στα σημεία αντίστασης, κάνω στον εαυτό μου την ερώτηση: Ποιά είναι η παλιά πεποίθηση που με εμποδίζει;

Εντοπίζω την ανάγκη που βρίσκεται πίσω από κάθε κακή συνήθεια

( Υπερβολική κατανάλωση φαγητού, αλκοόλ ή τσιγάρων, κακές σχέσεις, εκρηξεις θυμού κλπ ). Αν δεν την εντοπίσω και προσπαθήσω να ανακουφίσω το σύμπτωμα χωρίς να αντιμετωπίσω την αιτία που το προκάλεσε, είμαι αναποτελεσματικός, αφού το σύμπτωμα επανεμφανίζεται. Μπορεί φαινομενικά να συμβιβάζομαι με το πρόβλημα, αλλά κάθε φορά που ενδίδω στην κακή συνήθεια, επιβαρύνομαι με περισσότερες ενοχές.

Αναγνωρίζω την αξία μου

Σταματώντας να είμαι αναβλητικός, καταφέρνω περισσότερα πράγματα: πλησιάζω τον στόχο μου και αποκτώ περισσότερη αυτοπεποίθηση, αφού νιώθω ότι τα καταφέρνω. Στην αντίθετη περίπτωση, αυτομαστιγώνομαι για την αναβλητικότητά μου. Η αναγνώριση της αξίας μου και της μοναδικότητάς μου, ανοίγει πολλές πόρτες. Αρκεί να αναλογιστώ ότι κανείς δεν είναι ακριβώς σαν εμένα και ότι υπάρχουν άνθρωποι που αναζητούν ακριβώς αυτό που εγώ έχω να προσφέρω.

Αλλάζω τις πεποιθήσεις μου

Όταν κάτι δεν μου αρέσει και δεν με εξυπηρετεί, το αλλάζω. Με προσπάθεια λοιπόν, απελευθερώνω το παλιό μοτίβο σκέψης που έχει αποδειχθεί τοξικό και το αντικαθιστώ με ένα καινούριο. Αντί να σκέφτομαι ότι είμαι αδύναμος, κάνω θετικές δηλώσεις σε ενεστώτα χρόνο, του τύπου «είμαι δυνατός και αξίζω τα καλύτερα στη ζωή μου», τις οποίες βέβαια συνοδεύω και με αντίστοιχες πράξεις : ενισχύω τον αυτοέλεγχό μου και αποδεσμεύομαι από βλαβερές συνήθειες όπως η υπερφαγία. Έτσι, και πραγμάτωνω την αλλαγή που τόσο επιθυμώ, αλλά και δημιουργώ μέσα μου ένα πρότυπο αυταξίας. Ξεκινώ από τώρα να αγαπώ, να φροντίζω, να κανακεύω και να επιδοκιμάζω τον εαυτό μου, σα να είμαι ένα μικρό, απροστάτευτο παιδί. Παρηγορώ, αγκαλιάζω και αποδέχομαι το παιδί που υπάρχει μέσα μου.

 

Η πρόταση γάμου που δεν ήρθε ποτέ, το δώρο αξίας που αξίζαμε αλλά δε λάβαμε, τα εύσημα που δεν πήραμε, η επαγγελματική αναγνώριση που δεν ήρθε. Θα ήταν άραγε τόσο ματαιωτικά όλα αυτά αν δεν είχαν στον πυρήνα τους την προσδοκία; Την εναπόθεση δηλαδή των ελπίδων μας για ευτυχία και ευημερία σε « μαγικές σκέψεις»; Όχι…

Δηλαδή δεν πρέπει να επιστρατεύουμε τις μαγικές μας σκέψεις για να οραματιστούμε και τελικά να καλέσουμε αυτό που επιθυμούμε να μας συμβεί; Φυσικά, αλλά με προϋποθέσεις. Οτι μετέχουμε σε αυτό που προσδοκούμε, ενώ δεν περιμένουμε τίποτα από τους άλλους. Είναι αποδεκτό και επιθυμητό δηλαδή να αδημονώ να έρθει το απόγευμα για να διαβάσω το αγαπημένο μου βιβλίο, αφού γνωρίζω εκ προοιμίου ότι είναι κάτι που θα μου δώσει χαρά και έχει μόνο τη δική μου συμμετοχή. Σε αυτήν την περίπτωση, η προσδοκία μου είναι υγιής και λειτουργεί παρακινητικά. Μπορεί να με οπλίσει με δύναμη και κουράγιο να ανταπεξέλθω σε μια δύσκολη μέρα στη δουλειά, αφού ξέρω ότι θα επιστρέψω σπίτι και θα επιδοθώ στην αγαπημένη μου δραστηριότητα. Το επιβεβαιώνουν και οι έρευνες: η προσδοκία για μια ευχάριστη δραστηριότητα, μπορεί να μας βοηθήσει να ξεπεράσουμε μια δύσκολη παρούσα κατάσταση, να καλλιεργήσουμε την πειθαρχία μας, να επιστρατεύσουμε την υπομονή μας για να καρπωθούμε τα μελλοντικά οφέλη. Από την άλλη, αν οι προσδοκίες μας βασίζονται στη φαντασία μας και σε αυθαίρετα «έπρεπε» που φοράμε στους άλλους, τότε είναι ανυπόστατες και οφείλουμε τουλάχιστον να τις μετριάσουμε, αφού μπορεί να αποτελέσουν αιτία ακόμη και για τον τερματισμό μιας σχέσης. Εάν περιμένω ότι γυρνώντας στο σπίτι θα βρω τα πιάτα πλυμένα και το μωρό ταϊσμένο γιατί αυτό « είναι το σωστό» ενώ ο σύντροφός μου δεν έχει δείξει καμία τέτοια πρόθεση, τότε η προσδοκία μου είναι αβάσιμη, με οδηγεί σε απογοήτευση και προσβάλλει την άλλη πλευρά.

Οι προσδοκίες λοιπόν δημιουργούν μια ψευδαισθησιακή πραγματικότητα όταν πείθουμε τον εαυτό μας ότι κάτι καλό θα συμβεί χωρίς τη δικη μας συμβολή ή όταν εμπλέκονται και άλλοι άνθρωποι σε αυτές. Στη δεύτερη περίπτωση, μπορούν πολύ εύκολα να οδηγήσουν σε ρήξη, αφού οι δικές μας πεποιθήσεις για το ποιοί είναι οι ενδεδειγμένοι τρόποι συμπεριφοράς των άλλων, είναι μια ουτοπική φαντασίωση, αφού η μόνη συμπεριφορά που μπορούμε να ελέγξουμε είναι η δική μας. Δεν έχουμε το δικαίωμα να θυμώνουμε με τους άλλους επειδή δεν στάθηκαν αντάξιοι των δικών μας προσδοκιών, οι οποίες δεν είχαν καν αποσαφηνιστεί ούτε και να προσδοκούμε ότι οι σημαντικοί άλλοι μας οφείλουν να μας ικανοποιούν ακόμη και αν αυτό εναντιώνεται στις αξίες ή στις επιθυμίες τους. Οι γύρω μας δεν υπάρχουν στη ζωή μας για να μας λύνουν τα προβλήματα, αυτό είναι δική μας ευθύνη. Προϋπόθεση όμως για την επίλυση των προβλημάτων μας, είναι η πίστη στον εαυτό μας και στη δική μας δύναμη. Αυτή η πίστη στις δυνατότητές μας είναι που θα μας οχυρώσει, ώστε να μην παραχωρούμε τέτοια εξουσία στους γύρω μας που να μας εξυψώνουν ή να μας υποτιμούν.

Προτού λοιπόν πέσουμε στην παγίδα της προσδοκίας, καλό θα είναι να κάνουμε στον εαυτό μας κάποιες ερωτήσεις:

  • Ποιός είναι ο μόνος άνθρωπος στον πλανήτη του οποίου τη συμπεριφορά μπορώ να καθορίσω;
  • Πόσο ρεαλιστικές είναι οι προσδοκίες μου;
  • Πόσο εφικτό είναι οι σχέσεις μου να είναι μόνιμα γεμάτες χαμόγελα και κατανόηση;
  • Πόσο με εξυπηρετεί να περιμένω πράγματα και συμπεριφορές από τους άλλους;
  • Πόσο δίκαιο είναι να κρίνω τους άλλους εξ ιδίων;
  • Όταν μια πόρτα δεν ανοίγει, την παραβιάζω;

Ένας Ιάπωνας δάσκαλος Ζεν είχε κάποτε πει : Μην περπατάς μέσα στο κεφάλι μου με τα βρώμικα πόδια σου. Ο καθένας από εμάς είναι μια ξεχωριστή οντότητα με αναγκες και επιθυμίες, οι οποίες αν τύχει και ταυτιστούν με αυτές του συντρόφου μας, του φίλου μας, του παιδιού μας, θα είναι όμορφο. Αν όχι όμως, δεν μπορούμε να επικοινωνούμε αυτές μας τις επιθυμίες ως απαίτηση για να μεγιστοποιήσουμε τη δικη μας ευτυχία, ούτε να ψάχνουμε την ελπίδα έξω από εμάς. Επενδύουμε λοιπόν στον εαυτό μας, αφού όσο περισσότερα έχουμε μέσα μας, τόσο λιγότερα θα ζητήσουμε από τους άλλους και αντικαθιστούμε το αίσθημα του ανικανοποίητου με αυτό της ευγνωμοσύνης. Έτσι, οτιδήποτε extra μας δίνεται από κάθε σχέση, θα το εισπράττουμε ως bonus και θα μπορέσουμε να αποφύγουμε  αισθηματα πικρίας και τη δυσαρμονία στις σχέσεις μας διατηρώντας παράλληλα και τον ενθουσιασμό μας!

 

Στο θεατρικό της ζωής μας μπορεί να υποδυόμαστε τη μάνα, την κόρη, τη σύντροφο, την στιβαρή επαγγελματία ή τη φίλη. Άλλοτε πάλι μπαίνουμε σε πιο χειριστικους ρολους, σε αυτόν του τρομοκρατη, αφού με τον εκφοβισμό και με παιχνιδια εξουσιας, μπορούμε να πάρουμε από τον άλλο αυτό που θελουμε, στον ρόλο του θύματος, για να χειραγωγήσουμε τους άλλους δημιουργώντας τους μια αίσθηση ενοχής, ή στον ανακριτικό ρόλο του Ηρακλή Πουαρό, για να μπορέσουμε να ελέγξουμε τους γύρω μας. Συχνά υιοθετούμε και τον ρόλο του τιμωρητικού ενήλικα ή του μικρού, πληγωμένου και απροστάτευτου παιδιού. Δεν αποτελούν όλοι οι ρολόι δικές μας επιλογές. Κάποιους τους αναλαμβάνουμε γιατί το επιτάσσουν οι συνθήκες, ακόμη και αν μας επιβαρύνουν. Είναι δηλαδή αναγκαίο κακό, όπως ο ρόλος της μαμάς που κάποιες φορές γίνεται δυσάρεστη γιατί πρέπει να οριοθετήσει τη συμπεριφορά των παιδιών της.

Ανάλογα με τη σκηνοθετική μας ματιά, μπορεί να παίζουμε πρωταγωνιστικούς ρόλους, για να τονώσουμε το εγώ μας, ή γιατί έτσι επιτάσσουν οι συνθήκες, ή δευτερεύοντες ρόλους, αφού δεν αντέχουμε να αναλάβουμε την αποκλειστική ευθύνη της ζωής μας. Έτσι, προτιμούμε  να την παρακολουθούμε να ξετυλίγεται από μια απόσταση ασφαλείας, υιοθετώντας το ρόλο του κομπάρσου στην ίδια μας της ζωή.

Κόντρα ρόλοι

Άλλες πάλι φορές, μπαίνουμε σε έναν κόντρα ρόλο, με στόχο να αιφνιδιάσουμε, να προκαλέσουμε, ή να αποσπάσουμε τον θαυμασμό. Και μπορεί να μπαίνουμε τόσο βαθιά στο πετσί αυτού του αντιθέτου με εμάς ρόλου, που τελικά να μας παγιδεύσει και να μας καταβροχθίσει χωρίς καλά καλά να το καταλάβουμε. Να νομίζουμε δηλαδή ότι υποδυόμαστε έναν ρόλο, ενω στην πραγματικότητα  αυτός ο ρόλος γίνεται αναπόσπαστο κομμάτι του Εγώ μας. Αυτό οδηγεί στο να μη μπορούμε εύκολα να δραπετεύσουμε από αυτόν αφού συχνά αναγκαζόμαστε να επαναλαμβάνουμε συγκεκριμένα μοτίβα συμπεριφοράς που με τον καιρό εδραιώνονται βαθιά μέσα μας. Ετσι, επιβεβαιώνεται το « είμαστε ό,τι κάνουμε επαναλαμβανόμενα», αφού βρισκόμαστε υποδουλωμένοι στους ρόλους που κατά καιρούς ενσαρκώνουμε και παράλληλα αλλοιώνεται και η πραγματική μας ταυτότητα. Καταλήγουμε δηλαδή να ταυτιζόμαστε με τους ρόλους μας, ακόμη και αν συγκρούονται με το αξιακό μας σύστημα.

Φυσικά, όποιον ρόλο και αν αποφασίσουμε να ενεργοποιήσουμε, επιλέγουμε και τον θίασο μας: συμπρωταγωνιστές για το σεναριο της ζωής μας, ανθρώπους δηλαδή που μας πλαισιώνουν και που μπορεί να παίξουν καθοριστικό ή δευτερεύοντα ρόλο στη ζωή μας. Η επιλογή των παρτενέρ, γίνεται με γνώμονα τις εκάστοτε ανάγκες μας και τα εκάστοτε συναισθήματά μας. ´Αν έχουμε περισσότερο ανάγκη την ασφαλεια, τη σιγουριά και την προσοχή, επιλέγουμε πιο φροντιστικούς ανθρώπους να μας πλαισιώνουν, αν όχι, επιλέγουμε πιο επαναστατικές φιγούρες.

Όλοι οι ρόλοι μαζί, συνθέτουν το παζλ της ζωής μας. Πολλές φορές όμως,  οι ρόλοι μας περιορίζουν, ή ακόμη χειρότερα, μας εγκλωβίζουν σε άβολες καταστάσεις.Έτσι, καταλήγουμε να  χανόμαστε μέσα σε αυτούς και να ξεχνάμε την πραγματική μας ταυτότητα, που μπορεί να είναι κάτι παραπάνω ή κάτι το εντελως διαφορετικό από το άθροισμα αυτών των ρόλων.

Πώς μπορούμε να δραπετεύσουμε από ανεπιθύμητους ρόλους;

Ο κάθε ρόλος συνοδεύεται από προσδοκίες και η προσδοκία, δημιουργεί άγχος στον εμπλεκόμενο: για να υποστηρίξεις το προφίλ του επιτυχημένου επιχειρηματία, οφείλεις να κάνεις διακοπές με σκάφος το καλοκαίρι και πού και πού να παίζεις τέννις. Ως τέλεια μητέρα, οφείλεις να διασφαλίσεις ότι τα παιδιά σου θα είναι έξυπνα, συνεργάσιμα και με καλούς τρόπους. Και μπορεί ο ρόλος της μητέρας να μην μας επιβαρύνει, γιατί τον επιλέξαμε, υπάρχουν όμως δεκάδες ρόλοι στη ζωή μας που μας φορέθηκαν και μας επιβλήθηκαν, αφού αποφασίστηκαν από άλλους για εμάς.

Αυτό που οφείλουμε να κάνουμε σαν φυσική υποχρέωση απέναντι στον εαυτό μας, είναι να απαλλαγούμε από τα περιττά βάρη.  Να ξεκαθαρίσουμε τους ρόλους μας, γιατί πολλές φορές μπερδεύονται ή εναλλάσσονται και μας αποσταθεροποιούν. Επιλέγουμε λοιπόν διακριτούς ρόλους, οι οποίοι θα μας απαλλάξουν από περιττό άγχος και χαοτικες καταστασεις, αφού οι ξεκάθαροι ρόλοι διαμορφώνουν ένα υγιές πλαίσιο μέσα στο οποίο μπορούμε να κινηθούμε και να επικοινωνήσουμε ανοιχτά με τους γύρω μας. Αν αναλογιστούμε ότι τα συναισθήματα μας και η συμπεριφορά μας απορρέουν από τους εκάστοτε ρόλους μας, θα πρέπει συχνά να αναστοχαζόμαστε, για να μπορέσουμε να διαπιστώσουμε ποιοί ρόλοι μας εξυπηρετούν και μας διασκεδάζουν, ώστε να τους διατηρήσουμε ή ακόμη και να τους εμπλουτίσουμε και ποιοι μόνο μας εξαντλούν, ώστε να τους εγκαταλείψουμε και να ανανεωθούμε μέσα από άλλους, πιο συναρπαστικούς!

 

Η αγάπη μπορεί να μοιάζει με έναν κήπο γεμάτο λουλούδια και πιθανότατα να είναι. Τα λουλούδια χρειάζονται φροντίδα για να ανθίσουν, όπως ακριβώς και οι σχέσεις. Είναι ανώφελο να υπάρχουμε σε μια σχέση όπου τα πάντα είναι εύθραυστα και αβέβαια. Το ίδιο ανώφελο είναι να παίζουμε παιχνίδια εξουσίας.

Για υγιείς ερωτικές σχέσεις και για καταστάσεις αμοιβαίου οφέλους (win win situations), χρειάζεται ο ένας να είναι σκαλοπάτι για την προσωπική ανάπτυξη του άλλου. Τι χρειάζεται όμως να κάνουμε για να διατηρήσουμε μια σχέση σε σωστή πορεία και να την κάνουμε να ανθίσει;

1. Αποκαλύπτω τα συναισθήματά μου

Έχει αξία να αποκαλύπτω τη δυσφορία μου και τα συναισθήματα θυμού τα οποία αναδύονται κατά καιρούς. Αυτό βοηθάει στην εξέλιξη της σχέσης καθώς με βοηθάει να επικοινωνήσω ουσιαστικότερα με τον σύντροφό μου. Θυμάμαι ότι δεν υπάρχουν απορριπτέα συναισθήματα. Απορριπτέος είναι μόνο ο τρόπος που τα εκφράζουμε.

2. Γίνομαι καλύτερος ακροατής

Δύο μονόλογοι δεν ισούνται με έναν διάλογο. Η ενεργητική ακρόαση είναι βασικό συστατικό της αποτελεσματικής επικοινωνίας και η έλλειψή της φέρνει το ζευγάρι σε αδιέξοδο, αφού επαναλαμβάνονται τα ίδια λόγια χωρίς καμία εξέλιξη. Δεν πρέπει λοιπόν ο κάθε σύντροφος να οχυρώνεται στη δίκη του οπτική. Ας αφήσουμε ένα μικρό παράθυρο για μια άλλη σκέψη!

3. Δεν φοβάμαι να συγκρούομαι

Αναγνωρίζω τη δύναμη της σύγκρουσης Δεν δαιμονοποιώ τους καβγάδες και φροντίζω πάντα να τους ολοκληρώνω. Τη ρήξη στα ζευγάρια δεν την προκαλεί η σύγκρουση αλλά η συναισθηματική απομόνωση. Η σιωπή είναι κακός σύμβουλος σε αυτή την περίπτωση. Κάνει τα ζευγάρια να ασφυκτιούν στη σχέση, να απομακρύνονται, ακόμα και να παραιτούνται από αυτήν.

4. Διατηρώ το σεξουαλικό πάθος

Φροντίζω όχι μόνο να συντηρώ το πάθος αλλά και να το δυναμιτίζω. Το γεγονός ότι η περίοδος του έντονου πάθους έχει παρέλθει, δε σημαίνει ότι πρέπει να μειωθεί η συχνότητα των ερωτικών μου επαφών. Η ερωτική πράξη ενισχύει τη σωματική και συναισθηματική εγγύτητα.

5. Μένω εστιασμένη στο παρόν

Μαλώνω για το τώρα. Διαχειρίζομαι την εκδικητική μου διάθεση. Αποφεύγω ατάκες του τύπου «δεν έχω ξεχάσει αυτό που έκανες πέρυσι» ή προβλέψεις όπως «δεν αλλάζεις εσύ». Το παρελθόν είναι μια ανάμνηση και το μέλλον μόνο ένα σχέδιο. Το παρόν είναι ό,τι πιο χειροπιαστό έχουμε.

6. Δείχνω ενσυναίσθηση

Δείχνω στον άλλον ότι τον καταλαβαίνω (όχι απαραίτητα ότι συμφωνώ μαζί του αλλά ότι τον κατανοώ) . Για να το καταφέρω όμως, πρέπει να προσπαθήσω να μπω στη θέση του. Για καλύτερα αποτελέσματα, μπορώ να αλλάζω ρόλους με τον σύντροφό μου για λίγο. Είναι αποτελεσματικό και διασκεδαστικό!

7. Αποφεύγω τις ταμπέλες

Όσο εκνευρισμένος και αν είμαι με το ταίρι μου, μιλάω με ακρίβεια και αποφεύγω τις προσβολές. Δεν εκτοξεύω κατηγορίες. Τα «είσαι ίδιος ο πατέρας σου», «είσαι εγωιστής» και άλλα αντίστοιχα δεν έχουν θέση στην επικοινωνία μου. Το να καταδικάζω τον άλλον και να τον βάζω σε καλούπια δεν ευνοεί την πρόοδό του ούτε και τη σύνδεσή μου μαζί του.

8. Ανταμείβω τις προσπάθειες

Αναγνωρίζω τις προσπάθειες του σημαντικού άλλου μου. Δείχνω την εκτίμησή μου με λόγια και με πράξεις. Είμαι καλοπροαίρετη, τονίζω το θετικό και επιτρέπω που και που κάποια ολισθήματα. Δεν μεγεθύνω τις αποτυχίες και δεν δίνω έμφαση στο αρνητικό.

Οι σχέσεις δεν μένουν στάσιμες. Είναι ζωντανά συστήματα που εξελίσσονται. Ακόμη και οι κρίσεις που ενδεχομένως προκύψουν, μπορούν να αποτελέσουν κίνητρο για εσωτερική αναζήτηση και εξέλιξη. Χρειάζεται όμως δουλειά και κόπος.

Η ζωή μας κινείται σε πολλούς άξονες και σίγουρα όλοι μας έχουμε μια λογική και μια συναισθηματική πλευρά. Ποιά είναι αυτή που κυριαρχεί όμως και με γνώμονα ποια από τις δυο θα πρέπει να παίρνουμε αποφάσεις;

Feeling or thinking?

Από τη μια, τα συναισθήματα αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι του εαυτού μας, αφού μας δείχνουν την πορεία και καθοδηγούν τη συμπεριφορά μας. Έχει λοιπόν μεγάλη αξία να τα διερευνούμε και να τα επεξεργαζόμαστε κάνοντας ενδοσκόπηση είτε μόνοι μας, αν  έχουμε τα εργαλεία, είτε μέσω της θεραπευτικής διαδικασίας. Πολλές φορές, τα αρχικά μας συναισθήματα είναι μεταμφιεσμένα και αν τα διερευνήσουμε λίγο καλυτερα, θα διαπιστώσουμε ότι μετασχηματίζονται σε άλλα, βαθύτερα. Έτσι για παραδειγμα, ο θυμός μας μπορεί να είναι μια μεταμφιεσμένη θλίψη ή απόρριψη. Χρειάζονται όμως και τα πιο επιφανειακά συναισθήματα, όπως αυτό του θυμού, γιατί μας βοηθούν να αναδυθούν και τα πιο βαθιά, τα λιγότερο ορατά και προφανή, τα πιο εγκλωβισμένα. Οι άνθρωποι που επενδύουν περισσότερο στο συναίσθημα, έχουν περισσότερη διαίσθηση, ακούν εκείνο που τους επιτάσσει η καρδιά και εκφράζουν με ευκολία αυτό που νιώθουν. Εκνευρίζονται με τα πρακτικά, γήινα ζητήματα,εφαρμόζουν την τακτική του « βλέποντας και κάνοντας» και διατηρούν την ευελιξία τους σε νέες καταστάσεις.

 

Η λογική από την άλλη, μας βοηθά να είμαστε πιο εστιασμένοι σε διανοητικές δραστηριότητες, πιο πνευματικοί αλλά και συναισθηματικά πιο αποστασιοποιημένοι  στις διαπροσωπικές μας σχέσεις. Οι άνθρωποι που εκλογικεύουν διακρίνονται από ρεαλισμό και είναι « πρακτικά πνεύματα». Είναι προσηλωμένοι σε διανοητικές δραστηριότητες, προτιμούν να λύνουν τα προβλήματά τους με την επαγωγική λογική και δεν τους αρέσουν οι αφηρημένες έννοιες. Καλωσορίζουν τις οδηγίες και χρειάζονται ένα σαφές, ξεκάθαρο πλαίσιο μέσα στο οποίο μπορούν να κινούνται με ασφάλεια. Δεν πορεύονται με τη νοοτροπία του «όπως έρθουν τα πράγματα» αφού έχουν ανάγκη από μια δομημένη ζωή . Τους αρέσει να χρησιμοποιούν λίστες, αντζέντες και χρονοδιαγράμματα αλλά και να θέτουν στόχους.

 

Ανεξάρτητα όμως από το τι πρεσβεύουμε, το σίγουρο είναι ότι καλό θα είναι να μην παίρνουμε αποφάσεις όντας πεινασμένοι (hungry), θυμωμένοι (angry), μοναχικοί (lonely) ή κουρασμένοι (tired) αφού το ακρωνύμιο HALT, δε βγήκε καθόλου τυχαία. ´Αν βιώνουμε μια τέτοια συνθήκη, καλό θα είναι  να αναβάλλουμε την οποία απόφαση για αργότερα, αφού σε περιπτώσεις πείνας, θυμού, μοναξιάς και κούρασης, πρυτανεύει το συναίσθημα και είναι πολύ πιθανόν να μας ωθήσει προς τη λάθος κατεύθυνση αφού επιλέγουμε με βάση αυτό που επιθυμούμε και όχι αυτό που χρειαζόμαστε. Το έχει πει και ο Bill Clinton : «Τις χειρότερες αποφάσεις μου, τις έχω πάρει όντας κουρασμένος».

 

Επειδή ακόμη και μια μικρή αποφάση μπορεί να διαμορφώσει το πεπρωμένο μας, δεν χρειάζεται πάντα να πρωτοστατεί το ένα από τα δυο ή να επικεντρωνόμαστε μόνιμα στο συναίσθημα ή στη λογική. Διατηρούμε την ευελιξία μας κάνοντας αλλαγές όπου και όποτε χρειάζεται και προσαρμοζόμαστε με τις εκάστοτε προκλήσεις μη διστάζοντας να  μετατοπίσουμε την προσοχή μας από το συναισθημα στη λογική και αντίστροφα αν και όποτε χρειαστεί.

 

CBT (Cognitive Behavioral Therapy)

Υπάρχει όμως και μια άλλη άποψη, βασισμένη στη γνωσιακή συμπεριφοριστική θεωρία, σύμφωνα με την οποία, λογική και συναίσθημα δεν είναι διαχωρισμένα αλλά λειτουργούν αλληλοσυμπληρωματικά. Σύμφωνα με αυτό το μοντέλο, τα συναισθήματα μας είναι απόρροια των λογικών μας σκέψεων. Συνεπώς, τροποποιώντας τις σκέψεις μας, μια διανοητική διαδικασία, αλλάζουμε και το συναίσθημα που τις ακολουθεί. Μπορούμε λοιπόν να μπούμε σε μια διαδικασία αξιολόγησης των σκέψεών μας, να απαλλαγούμε από εκείνες που είναι δυσλειτουργικές και να τις αντικαταστήσουμε με αλλες πιο ευχάριστες. Έτσι θα απαλλαγούμε και από τα δυσάρεστα συναισθήματα και τη θέση τους θα πάρουν αλλα, πιο ευχάριστα και συμφέροντα για εμάς.

 

Σε κάθε περίπτωση, θα πρέπει να είμαστε μόνιμα συνδεδεμένοι με τον εσώτερο εαυτό μας, έτσι ώστε, αν πιστεύουμε στο γνωσιακό μοντέλο, να διαμορφώνουμε άλλες σκέψεις αν δε μας αρέσουν οι αρχικές, ή να αλλάζουμε την προσέγγισή μας, από λογική σε συναισθηματική και αντίστροφα όποτε εμείς το κρίνουμε απαραίτητο. Για άλλη μια φορά λοιπόν, διαπιστώνουμε ότι εμείς είμαστε οι κηπουροί του δικού μας κήπου!

Όλοι έχουμε τη δύναμη να κυριαρχησουμε πάνω στις σκέψεις μας. Ανεξάρτητα από το τι συμβαίνει στη ζωή μας, έχουμε την ικανότητα να επιλέξουμε πώς θα ανταποκριθούμε σε αυτό, αφού αλλάζοντας τις συνήθειές μας, αλλάζουμε και τον τρόπο σκέψης μας, εφόσον ο τρόπος σκέψης μας απορρέει από τις συνήθειές μας.  Αν αναλογιστούμε ότι κάθε μέρα από το μυαλό του μέσου ανθρώπου περνούν 60,000 σκέψεις, το 95% των οποίων επαναλαμβάνονται σε καθημερινή βάση, θα συνειδητοποιήσουμε πόσο σημαντικό είναι να σταματήσουμε να φθειρόμαστε σκεπτόμενοι το παρελθόν και να σταματήσουμε να εμποδίζουμε το νου μας και τις τεράστιες δυνατότητες του, απελευθερώνοντας το συντριβάνι της ενέργειας που αναβλύζει μέσα μας.

Τι πρέπει λοιπόν να κάνουμε για να σταματήσουμε να αγνοούμε τα δώρα που ρίχνει η ζωή στον δρόμο μας; Για να δούμε το τέλειο θαύμα στο πιο απλό πράγμα και για να σταματήσουμε να δυσφορούμε για πράγματα του παρελθόντος που δεν έχουμε τη δύναμη να αλλάξουμε; Για να μην ανησυχούμε γι αυτά που ίσως έρθουν και δεν έρχονται ποτέ; Πώς μπορούμε να θεραπευτουμε από τις πληγές που στερούν από τη ζωή μας το γέλιο και την πληρότητα που μας αξίζει;

  • Δεν παραιτούμαι από τις χαρές της ζωής και δεν αναβάλλω για αργότερα τα πράγματα που είναι σημαντικά για την ευτυχία μου. Η μέρα για να ζήσω είναι το σήμερα, όχι όταν θα… Φροντίζω να το απολαμβάνω, αφού είναι το μοναδικό που έχω δικό μου. Δεν έχει σημασία τι βρίσκεται πίσω μου ή μπροστά μου, αλλά τι βρίσκεται μέσα μου τώρα. Σήμερα είναι η μέρα για να απολαύσω τους καρπούς τον προσπαθειών μου, για να αδράξω τη στιγμή και για να αναβαθμίσω τη ζωή μου.

  • Μεταμορφώνω τον κόσμο μου από κάτι συνηθισμένο, σε κάτι ιδιαίτερο και ασυνήθιστο και θυμάμαι ότι η ζωή μου είναι κάτι περισσότερο από ένα άθροισμα γεγονότων που έρχονται και παρέρχονται. Ξυπνώ τον εαυτό μου, κάνω να μου συμβούν τα πράγματα που θέλω και δεν ξεχνώ το γνωμικό « όσα ήθελες τόσα μπόρεσες», που μαρτυρά ότι τα όρια της ζωής μου, είναι απλώς επινοήσεις του εαυτού μου. Εξερευνώ τις ικανοτητες της ανθρωπινης φυσης μου, κάνω το επάγγελμά μου έργο αγαπης και φροντίζω να έχω τουλάχιστον 3 στενούς φιλους αφού αυτοί εμπλουτίζουν τη ζωή μου με μαγεία και ομορφιά.

  • Ταρακουνώ τη ζωή μου και δεν περιορίζομαι στον μικρόκοσμό μου, στη σφαίρα του γνωστού και του οικείου. Προχωρώ πέρα από τη δικη μου περιοχή άνεσης και ας νιώθω μόνο εκεί ασφαλής. Αξιοποιώ τις δυνατότητες με τις οποιες με έχουν προικίσει τα χαρίσματα που έχω ως άνθρωπος και δεν φθείρομαι από τοξικά άγχη. Κάνω τις προτεραιότητές μου οδηγό, αλλά όχι με τη νοσηρότητα των εμμονών. Συγκεντρώνομαι στην επιδίωξη αυτού που αγαπώ και η προσοχή μου είναι απερίσπαστα στραμμένη στο έργο μου. Έτσι απολαμβάνω την ευτυχία αλλά και την επιτυχία,χωρίς να τις επιδιώκω αφού είναι παράπλευρα αποτελέσματα της αφοσίωσης μου στο στόχο μου.

  • Γίνομαι εραστής της χαράς, η οποία δεν έχει τίποτα να κάνει με το ύψος του τραπεζικού μου λογαριασμού ή με το εμβαδόν του σπιτιού μου. Ξεχνώ το σπίτι μου, επενδύω στο σπιτικό μου και ζώ τα παιδικά χρόνια των παιδιών μου, είμαι μέρος τους. Επιβραδύνω τους ρυθμούς μου και παύω να κυνηγάω τις μεγάλες απολαύσεις της ζωής παραμελώντας τις μικρές. Κάνω τη συμπόνια και τις μικρές καθημερινές πράξεις καλοσύνης συνήθεια, προσφέρω δείγματα στοργής στους οικείους μου χωρις να υπάρχει ιδιαίτερος λόγος και απολαμβάνω μια πιο πλούσια ζωή.

  • Δεν χάνω την επαφή με τα όνειρά μου και δεν απογοητεύομαι από δυσάρεστα γεγονότα αφού υπάρχει μια φωτεινή πλευρά ακόμη και στη σκοτεινότερη συγκυρία. Το καλύτερο που έχω να κάνω, είναι να σταματήσω να αξιολογώ τα γεγονότα σαν θετικά ή αρνητικά, αλλά να τα βιώνω και να διδάσκομαι από αυτά. Κάνω τις προσπάθειές μου, χρησιμοποιώ αποτελεσματικά το μυαλό μου και πορεύομαι με μια σιγουριά, αφού η ζωή, μπορεί να μη μου δίνει πάντα αυτό που ζητάω, μου δίνει όμως πάντα αυτό που χρειάζομαι!

Albert Einstein, Vincent Van Gogh, Isaac Newton, Leonardo Da Vinci, Johann Sebastian Bach, Ludwig van Beethoven, Amadeus Mozart, Andy Warhol, Bill Gates, είναι μόνο κάποιοι που συγκαταλέγονται στη λίστα με τα μεγάλα ονόματα των αυτιστικών. Πριν κάποια χρόνια, ονομάζονταν άτομα με σύνδρομο Asperger. Τα τελευταία χρόνια όμως, ο όρος αυτός δεν χρησιμοποιείται πια και όποιοι πληρούν τα παρακάτω κριτήρια, διαγιγνώσκονται ως υψηλής λειτουργικότητας αυτιστικοί: χαρισματικά άτομα με βασικά ελλείμματα στην κοινωνική αλληλεπίδραση και τη λεκτική επικοινωνία, με έλλειψη βλεμματικής επαφής, με στερεότυπες έως και εμμονικές συμπεριφορές, με μια αδεξιότητα στην κίνηση, με αδυναμία διαχωρισμού κυριολεξίας και μεταφοράς και με μια περιορισμένη γκάμα ενδιαφερόντων.

Does it ring a bell? (Ακούγεται οικείο;)

Ευλόγως, καθώς σχεδόν όλοι γνωρίζουμε κάποιον που είναι έξυπνος αλλά λίγο αφελής, που μπορεί να λύσει απαιτητικές μαθηματικές εξισώσεις αλλά διερωτάται πώς μπορεί κάποιος να πετάξει από τη χαρά του, που σας θυμίζει όλα τα γενέθλια φίλων, συγγενών αλλά και απλών γνωστών. Που έχει αναπτυγμένη αντιληπτική ικανότητα, που είναι υψηλής ευφυΐας αλλά που δυσκολεύεται να διαβάσει πίσω από τις λέξεις. Που πολλές φορές νιώθετε ότι του δείχνετε κάτι και βλέπει το δάχτυλο, εστιάζει δηλαδή στο ασήμαντο, βλέπει το δέντρο και χάνει το δάσος. Κάποιον που μπορεί να νιώθει πολύ βαθιά συναισθήματα για εσάς, αλλά να δυσκολεύεται να εμβαθύνει σε αυτά. Κάποιον που να έχει τη διάθεση να συγχρωτιστεί με τους γύρω του αλλά να δυσκολεύεται να το καταφέρει. Κάποιον με υψηλή διανοητική, αλλά χαμηλή συναισθηματική νοημοσύνη, που δυσκολεύεται να ονομάσει, να εντοπίσει και να εκφράσει λεκτικά αυτά που νιώθει.

Θεραπεύεται;

Βελτιώνεται σημαντικά, αν υπάρξει σωστή θεραπευτική παρέμβαση σε μικρή ηλικία και τελικά παραμένουν ψήγματα δυσκολίας σαν στοιχείο του χαρακτήρα, κυρίως στο κοινωνικό κομμάτι. Σίγουρα κάθε περίπτωση είναι διαφορετική, όμως σαν παιδιά θα πρέπει να δουλευτούν εργοθεραπευτικά μέσω της αισθητηριακής ολοκλήρωσης ( τραμπολίνο, ειδικές μπάλες, κούνιες) που αποσκοπεί στη γενικότερη οργάνωσή τους και στην  ενίσχυση της κοινωνικής τους συμμετοχής.

Η λογοθεραπευτική παρέμβαση επίσης βοηθά σημαντικά όταν δεν επικεντρώνεται μόνο στο λόγο, αλλά στον σφαιρικό τρόπο συμπεριφοράς του παιδιού. Αυτό επιτυγχάνεται πολύ αποτελεσματικά μέσω της άσκησης της σειροθέτησης, η οποία βοηθά στο να μπορεί κανείς να εκτελεί εντολές, εμπλουτίζει το λεξιλόγιο, αναπτύσσει τον περιγραφικό λόγο και ενισχύει  την προσοχή και την ανάπτυξη αλληλουχίας γεγονότων. Ενισχύει ακόμη και την ανάπτυξη πρωτοβουλιών, αφού το παιδί μαθαίνει να παίρνει πρωτοβουλίες, να προτείνει λυσεις και να μη λειτουργεί ως παθητικός δέκτης.

Πολύ βοηθητική είναι και η δραματοθεραπεία, που μέσω θεατρικού παιχνιδιού διδάσκει στα παιδιά με παιγνιώδη τρόπο τη συγκέντρωση. Τα βοηθά να εξάψουν τη φαντασία τους μέσω της υπόδησης ρόλων και του αυτοσχεδιασμού και να έρθουν σε επαφή με διάφορα συναισθήματα εκτός από τα προφανή ( χαρά, λύπη). Έτσι, μπορούν πιο εύκολα να αποκωδικοποιήσουν και το δικό τους συναίσθημα αλλά και των άλλων.

Προφίλ

Ο υψηλής λειτουργικότητας αυτιστικός, είναι συνήθως άνδρας, αφού εκείνοι είναι πιο επιρρεπείς. Είναι οριοθετημένος, με ισχυρή αίσθηση του δικαίου και του καθήκοντος. Πολύ τυπικός ως υπάλληλος και πολύ προικισμένος με ταλέντο στη μουσική, στη ζωγραφική, ή σε κάποια άλλη μορφή τέχνης. Βρίσκει ικανοποίηση

στο να εστιάζει εμμονικά σε κάτι, όπως ο Αndy Warhol με τα επαναλαμβανόμενα μοτίβα του. Μπορεί να ασχοληθεί με τα μαθηματικά, τη φυσική ή τους υπολογιστές με μεγάλη ευκολία και να διαπρέψει σε αυτό (Bill Gates). Είναι σχεδόν απίθανο να εχει εξαιρετικές επιδόσεις σε κάποιο άθλημα.Είναι ιδιόρρυθμος ως χαρακτήρας. Τα επίπεδα ιδιαιτερότητας του ποικίλουν ανάλογα με το βαθμό αποτελεσματικότητας της παρέμβασης που είχε σαν παιδί. Δυσκολεύεται να αντιληφθεί οτιδήποτε ξεφεύγει από το χειροπιαστό, είναι λίγο αδέξιος στην προσεγγιση και τη γνωριμία με άλλους και έχει μονότονο τρόπο ομιλίας, χωρίς ιδιαίτερες εναλλαγές φωνής. Αυτό το τελευταίο όμως, μαζί με το απλανές του βλεμμα και το κοφτερό μυαλό του, τον καθιστούν εξόχως γοητευτικό έως και σέξυ στο γυναικείο φύλο!

Από τη βρεφική ηλικία φαίνεται να αποζητούμε την επιδοκιμασία και την αποδοχή των άλλων. Το κάθε όχι, είναι ένα πλήγμα στην αυτοεκτίμησή μας, είτε πρόκειται για ερωτική απορριψη, που είναι από τις σκληρότερες μορφες, από απλά φλερτ που δεν ευδοκίμησαν, εως μια αρνητική απάντηση σε μια πρόταση γάμου, είτε για εργασιακή απορριψη, είτε για αυτοαπόρριψη, που συμβαίνει όταν πρώτοι απορρίπτουμε τον εαυτό μας από φόβο μήπως απορριφθούμε από τους άλλους, είτε για απορριψη από το κοινό, για εκεινους που εκτίθενται στα φώτα της δημοσιότητας.

Η απόρριψη όμως δεν είναι κάτι τελειωτικό αλλά ούτε και μη αναστρέψιμο και σίγουρα δεν πρέπει να μας κάνει να αμφιβάλλουμε για την αξία μας. Αρκεί να αναλογιστούμε πως άνθρωποι που σήμερα θεωρούνται κορυφαίοι στο είδος τους, κάποτε απορρίφθηκαν λόγω έλλειψης ταλέντου: ο Walt Disney απορρίφθηκε σε πολύ νεαρή ηλικία λόγω έλλειψης δημιουργικότητας, ο Μπετόβεν ευτυχώς για εμάς δεν ακολούθησε την προτροπή του δασκάλου του να σταματήσει την ενασχόλησή του με τη σύνθεση και ο Andy Warhol, που πάνω από 100 έργα του κοσμούν σήμερα  τις αίθουσες του μουσείου μοντέρνας τέχνης της Νέας Υόρκης, κάποτε παρακαλούσε επί ματαίω να τους δωρίσει ένα από τα αριστουργήματά του.

Τι θα πρέπει λοιπόν να μας διδάξουν τα παραδείγματα των παραπάνω εμπνευσμένων ανδρών; Ότι όταν γινόμαστε αποδέκτες  της απόρριψης κάποιου, σε οποιοδήποτε επιπεδο, δεν το αφήνουμε να μας αποθαρρύνει, ούτε και να μας οδηγήσει στην παραίτηση, αφού η αξία μας είναι αδιαπραγμάτευτη. Το καλύτερο που έχουμε να κάνουμε, είναι να δούμε την όλη διαδικασία ωφελιμιστικά, να αποδεχθούμε την αίσθηση της απόρριψης σαν μια ευκαιρία για ενδοσκόπηση, αλλά και σαν μια χρήσιμη διαδικασία για την συναισθηματική μας ζωή. Γιατί μπορεί όλοι να φοβόμαστε το «όχι» των γύρω μας, τη μικρή αυτή αλλά ισχυρή λέξη που μπορεί να προκαλέσει αφόρητο πόνο, όμως πρέπει να θυμόμαστε ότι αυτά τα « όχι» έχουν καθορίσει σε μεγάλο βαθμό τη ζωή μας. Γι’ αυτό πρέπει να τα αποδεχόμαστε και να τα αξιολογούμε.

Things to remember

  • Ανακαλούμε ευκολότερα στη μνήμη μας τον συναισθηματικό πόνο από τον σωματικο, αφού ο εγκέφαλος μας τον αξιολογεί ως πιο σημαντικό λόγω της κοινωνικής μας φύσης και της αίσθησης του « ανήκειν» που θελουμε να απολαμβάνουμε.

  • Η απορριψη μας αποσταθεροποιεί, πυροδοτεί την επιθετικότητα και την αυτοκαταστροφικοτητα και εντείνει τον συναισθηματικό πόνο. Χρειάζεται να εκλογικεύσουμε την κατάσταση για να κατευνάσουμε τον συναισθηματικό μας πόνο, να σκεφτούμε ότι δεν είμαστε υπεύθυνοι για την εικόνα που έχουν οι άλλοι για εμάς.

  • Είμαστε δεκτικοί  στη στήριξη που μας παρέχει το υποστηρικτικό μας δίκτυο όταν έχουμε ανάγκη να τονώσουμε την αυτοεκτίμησή μας  και αν νιώθουμε ότι χρειάζομαστε περισσότερη ενδυνάμωση, απευθύνομαστε σε κάποιον ειδικό που μας ταιριάζει.

Αποβάλλω την πεποίθηση ότι η απόρριψη είναι συνώνυμο της αποτυχίας και της προσωπικής μου ανεπάρκειας και τη βλέπω σαν ευκαιρία  για να ακολουθήσω μια καλύτερη διαδρομή και να διεκδικήσω εκ νέου πράγματα. Τη χρησιμοποιώ σαν σκαλοπάτι για εξέλιξη και ρωτώ τον εαυτό μου: τι είναι αυτό που θα πρέπει να αλλάξω στη συμπεριφορά μου, ποιο μοτίβο θα πρέπει να σπάσω και με τι θα πρέπει να το αντικαταστήσω  για να έρθω πιο κοντά στην επιτυχία; Μαθαίνω λοιπόν από την απόρριψη, δεν αυτομαστιγώνομαι και χωρίς να είμαι αιθεροβάμων, δεν φοβάμαι το όχι, αφού σκέφτομαι ότι με τις σωστές διορθωτικές κινήσεις, θα με φέρει πιο κοντά στο ναι που τόσο επιθυμώ!

Οι άνθρωποι είμαστε φύσει εγωκεντρικά όντα αφού βαπτίζουμε τα δικά μας προβλήματα και ενδιαφέροντα ως τα πιο σημαντικά αλλά και θεωρούμε πως ο κόσμος είναι αφιερωμένος στο να μας κάνει ευτυχισμένους. Όταν πρόκειται για την επιβίωσή μας, πορευόμαστε βάση το « ο θάνατός σου η ζωή μου», το οποίο είναι απόλυτα σύμφωνο και με τις επιταγές της σημερινής ανταγωνιστικής κοινωνίας. Οι περισσότεροι από εμάς, δε γνωρίζουμε τον τρόπο να δίνουμε αληθινά, χωρίς να περιμένουμε κάποιο αντάλλαγμα, υλικό ή συναισθηματικό.

Be a giver

´Αν όμως δίνουμε για να πάρουμε, πολύ σύντομα θα βρεθούμε χρεωκοπημένοι, αφού πάντα θα μας αφήνουν απλήρωτα χρέη και θα βγαίνουμε  χαμένοι από τη συναλλαγή. Γι αυτό τον λόγο, η προσφορά πρέπει να πραγματοποιείται χωρίς προσδοκία, και οι κινήσεις μας δεν πρέπει να θυμίζουν μαθηματικούς υπολογισμούς αλλά πράξεις αγάπης. Από την άλλη, η προσφορά δεν πρέπει να συγχέεται με την καταπίεση των αναγκών μας αφού έχουμε δικαίωμα αλλά και υποχρέωση να μην αφήνουμε τις ανάγκες μας ακάλυπτες.

 

Για να είμαστε σε θέση να συνεισφέρουμε αποτελεσματικά στη ζωή των άλλων και να απολαύσουμε τη διαδικασία, θα πρέπει αρχικά να μπορούμε να μοιραστούμε ό,τι πολυτιμότερο έχουμε, τον χρόνο μας και να νιώθουμε ότι η παρουσία μας στη ζωή των άλλων είναι σημαντική και κάνει τη διαφορά. Αυτή η πεποίθηση ενισχύει την ικανότητά μας να δίνουμε.

 

Δυστυχώς δεν μπορούν όλοι να προσφέρουν την αγάπη απλόχερα. Υπάρχουν άνθρωποι που αγαπούν και άνθρωποι που νομίζουν πως αγαπούν αφού δεν μπορεί κανείς να δώσει κάτι που δεν έχει πάρει. Εκείνο που θυμίζει αγάπη, δεν είναι αγάπη, είναι ανάγκη, είναι εξάρτηση.

 

Τα καλά νέα είναι ότι οι αλτρουιστικές πράξεις, η καλοσύνη και η ανιδιοτέλεια, είναι χαρακτηριστικά τα οποία μπορούμε να εξελίξουμε. Μπορούμε να εξασκηθούμε σε αυτό και να στοχεύσουμε στην ανεξαρτησία μας, αφού όσο πιο ανεξάρτητοι είμαστε, τόσο περισσότερο μπορούμε να αγαπήσουμε και να προσφέρουμε.

 

Όταν μπούμε σε αυτή τη διαδικασία της μέριμνας, της φροντίδας για τους γύρω μας, θα εκπλαγούμε με το πόσα πολλά έχουμε να δώσουμε, ιδιαίτερα όταν αποφασίσουμε να αφιερωθούμε σε έναν σκοπό που πιστεύουμε με όλο μας το είναι. Θα διαπιστώσουμε ότι η ικανοποίηση και η θετική ενέργεια που προκύπτουν από την προσφορά, φωτίζουν κάθε τομέα της ζωής μας. Το έχει πει και ο Τσάρλι Τσάπλιν: περισσότερο από την εξυπνάδα, χρειαζόμαστε την καλοσύνη και την ευγένεια.

 

Με εξάσκηση λοιπόν, κάνουμε τη μετάβαση από τον αυτιστικό, εγωκεντρικό εαυτό μας σε έναν ανώτερο, πιο δοτικό εαυτό και από τα μικροπρεπή και τα επουσιώδη στα σημαντικά και τα ουσιώδη. Σταματάω να υπολογίζω τι μπορώ να πάρω από κάθε συναλλαγή και επικεντρώνομαι στο τι μπορώ να δώσω. Έτσι, εστιάζοντας στην πνευματική μου πλευρά,θα νιώσω αφθονία, η οποία δεν έχει ουδεμία σχέση με την ύλη και οι ανταμοιβές θα είναι πραγματικά εντυπωσιακές. Δίνουμε λοιπόν απλόχερα, χωρίς να φοβόμαστε ότι θα βγούμε χαμένοι από τη συναλλαγή και έτσι  είμαστε πάντα κερδισμένοι.

 

 
Όταν συνειδητοποιήσουμε την ανυπολόγιστη αξία της ανιδιοτελούς προσφοράς, θα αλλάξει η οπτική μας και κάθε φορά που θα συναντάμε ανθρώπους απορροφημένους στο εγώ τους και στην ικανοποίησή του, θα ακολουθούμε την παραίνεση γνωστού ψυχοθεραπευτή και δεν θα τους μισούμε, αφού έχουν ήδη αρκετά προβλήματα με τον εαυτό τους!

 

Το να δίνεις υπερβολική προσοχή στη γνώμη των άλλων, είναι δίκοπο μαχαίρι: μπορεί από το να σε κολακεύσει, εώς και να σε πληγώσει. Όλοι μας λίγο πολύ έχουμε υπάρξει υποδουλωμένοι στις γνώμες των άλλων, αφού έχουμε νιώσει την ανάγκη να ζητήσουμε επιβεβαίωση για να νιώσουμε αρεστοί, όμορφοι, έξυπνοι, ικανοί. Αυτή μας η στάση είναι απόλυτα δικαιολογημένη, αφού ως κοινωνικά όντα που είμαστε, η ευτυχία μας εξαρτάται από την ποιότητα των σχέσεών μας.

Σύμφωνα με μελέτη που έγινε, οι άνθρωποι που ανήκουν στην κατηγορία των ευτυχισμένων, θεωρούν τις στενές σχέσεις αναγκαιότητα και όχι πολυτέλεια. Μια άλλη έρευνα, έδειξε ότι οι 25 πιο αγαπημένες δραστηριότητες στις όποιες επιδιδόμαστε, συμπεριλαμβάνουν και άλλους ανθρώπους ( φαγητό, κοινωνικές συναναστροφές, καφές). Δικαιολογημένα  λοιπόν θέλουμε να έχουμε την εύνοια των άλλων, αλλά και να τροφοδοτούμε τις σχέσεις μας μαζί τους.

Η ανησυχία μας για τη γνώμη των άλλων, πηγάζει από το φόβο της απώλειας των φίλων ή της έλλειψης στενής σύνδεσής μας  μαζί τους. Αυτός ο φόβος, είναι χρήσιμος ως έναν βαθμό αφού η αμηχανία που συνοδεύεται από το αίσθημα της ντροπής, μας κινητοποιεί να συμπεριφερόμαστε με πιο ενδεδειγμένους τρόπους. Μας κάνει να μην παραβιάζουμε ηθικούς κώδικες, ενώ παράλληλα αυξάνει τις πιθανότητες να γίνουμε αποδεκτοί από τους άλλους.

Όμως, αν τα επίπεδα του φόβου είναι πολύ υψηλά, είναι αντιπαραγωγικό. Το να αναρωτιέσαι συνεχώς αν είσαι αρκετά συμπαθής, μπορεί να προκαλέσει άγχος και ανασφάλεια και αυτά με τη σειρά τους, διώχνουν τους άλλους μακρυά μας. Αυτό οδηγεί σε μια φαυλότητα και τελικά καταλήγουμε και κοινωνικά απομονωμένοι και με ανύπαρκτα επίπεδα αυτοσεβασμού.

Για να σπάσω λοιπόν το φαύλο κύκλο:

  • Δεν εγκλωβίζω τη ζωή μου στη γνώμη εκείνων που δεν με αφορούν ούτε σε ανθρώπους που δεν θα πρεπε να αποτελούν ζήτημα στη ζωή μου. Όπως πρώτος είπε ο Σωκράτης: « Δεν πρέπει να τιμούμε όλες τις γνώμες των ανθρώπων αλλά μερικές, και όχι όλων των ανθρώπων, αλλά μερικών».

  • Θυμάμαι ότι όταν πρόκειται για τη ζωή μου και για οποιαδήποτε αλλαγή σε αυτή, ο λόγος πέφτει αποκλειστικά σε εμένα αφού είμαι ο κύριος υπεύθυνος για ό,τι συμβαίνει σε αυτήν. Φροντίζω λοιπόν να μετριάζω τη μεγάλη ευαισθησία μου απέναντι στις ξένες γνώμες.

  • Υπερασπίζομαι τις αποφάσεις μου και  μένω πιστός στους λόγους που με ώθησαν στο να δρομολογήσω την κάθε μια από αυτές. Έχω τα λάθη μου συμμάχους και όχι εχθρούς, αφού ξέρω καλά πως είναι αναπόσπαστο κομμάτι της ανθρώπινής μου φύσης.

  • Πορεύομαι με τη συνειδητοποίηση ότι ο φόβος της κρίσης, σε υπερβολικό βαθμό, είναι χαμένο παιχνίδι, αφού με απομακρύνει από το να παρουσιάσω τον αληθινό μου εαυτό. Δεν πρέπει να αποφεύγω να εκφράζω τις προτιμήσεις μου και τον εαυτό μου, διαφορετικά, θα διαμορφώσω μια εικόνα στρεβλή για μένα. Έτσι, οι γύρω μου δεν θα αγαπήσουν εμένα, αλλά τη μεταμφίεσή μου και αυτό δεν μου είναι καθόλου χρήσιμο.

  • Παύω να υπερτιμώ συστηματικά το πόσο πολύ και πόσο συχνά κρίνουν οι άλλοι εμένα και τις αποτυχίες μου αφού αυτή μου η στάση με κάνει πιο κρατημένο και μου στερεί τη χαρά και τον αυθορμητισμό.

  • Υπενθυμίζω στον εαυτό μου ότι είναι απελευθερωτικό να επιτρέπω τις κρίσεις σε μια σημαντική για μένα σχέση. Αφουγκράζομαι τη γνώμη εκείνων που με αφορούν, αντί να εμποδίζω τον εαυτό μου να νιώσει ευάλωτος και στην περίπτωση που ο φόβος με καταβάλλει, κάνω στον εαυτό μου την ερώτηση: τι είναι αυτό που φοβάμαι ότι θα συμβεί αν με κριτικάρουν;Πιο είναι το worst case scenario?

  • Δεν ξεχνώ πως ο ανθρώπινος εγκέφαλος δεν έχει απεριόριστα αποθεματικά δεδομένα. Οι κρίσεις κατακτούν  μια θέση στη ζωή των ανθρώπων για περιορισμένο χρονικό διάστημα. Έτσι, η κρίση κάποιου για εμένα, θα είναι κάτι που δεν θα θυμάται λίγες μέρες ή και ώρες αργότερα.

Το να δίνουμε μεγάλη αξία στο «τι θα πουν οι άλλοι», απαιτεί θυσίες και αν συνυπολογίσουμε όλους τους παράγοντες, πιο πολύ διαταράσσει την ψυχική μας γαλήνη, παρά συμβάλλει σε αυτήν. Εξάλλου, “ those who mind don’t matter, and those who matter don’t mind”.Οι πραγματικά δικοί μας άνθρωποι, μας αποδέχονται όπως είμαστε και αγαπούν ακόμα και τα τρωτά μας κομμάτια. Για τους άλλους, ας μην τους επιτρέψουμε να μας κάνουν να νιώθουμε ενοχικά ή να αμφιβάλλουμε για την αξία μας.