Η ενέργειά μας κυλά όπου πηγαίνει η προσοχή μας. Οι αυτοεκπληρούμενες προφητείες μας, οι προβολές μας και οι προθέσεις μας, δημιουργούν την πραγματικότητά μας και διαμορφώνουν την αντίληψή μας. Εκείνο στο οποίο επικεντρώνουμε την προσοχή μας, το δημιουργούμε. Όσο περισσότερη προσοχή δίνουμε σε συγκεκριμένες εικόνες, τόσο αποδιώχνουμε άλλες, πιο συμφέρουσες για εμάς. Ο τρόπος που ερμηνεύουμε τα γεγονότα της ζωής μας καθορίζει την αντίδρασή μας απέναντι σε αυτά. Από εμάς εξαρτάται το πώς θα δημιουργήσουμε την πραγματικότητά μας, αφού ο εξωτερικός κόσμος δεν είναι παρά μια προβολή του κόσμου που έχουμε δημιουργήσει στο μυαλό μας. Αν είμαστε ευθυγραμμισμένοι με ένα σύστημα πεποιθήσεων φόβου, τότε τα βιώματά μας θα στηρίζονται στον φόβο.

Τα καλά νέα, είναι ότι μπορούμε να επανεκπαιδευτούμε και να βιώσουμε τη ζωή μέσα από ένα άλλο πρίσμα, μια άλλη οπτική. Μπορεί τα βιώματά μας να μην αλλάζουν, αλλάζει ως η θεώρηση αυτών των βιωμάτων. Αυτό στο οποίο εστιάζουμε, καθρεφτίζει αυτό που παίρνουμε, αφού οι εικόνες στις οποίες εστιάζουμε είναι αυτές που συνθέτουν τη ζωή μας. Πολλές φορές, είναι δύσκολο να αφήσουμε τα οράματα των επιθυμιών μας να μας οδηγήσουν σε ένα ταξίδι νέων αντιλήψεων, αφού ο κόσμος που ζούμε περιθάλπει το δράμα, τον τρόμο και τις κακουχίες. Υπάρχουν άπειρα θαύματα και ευκαιρίες γύρω μας. Είμαστε όμως απρόθυμοι να τα αναγνωρίσουμε και μένουμε προσκολλημένοι σε ανώφελες καταστάσεις που δεν μας προσφέρουν τίποτα.Θα πρέπει να βουτήξουμε στην απέραντη λίμνη της εσωτερικής μας γνώσης. Αρκεί να συνειδητοποιήσουμε ότι είμαστε οι ονειρευτές του ονείρου μας, ότι μπορούμε να δημιουργήσουμε ένα όραμα του κόσμου που θέλουμε να δούμε και ότι πρέπει να μη χάσουμε την ευθυγράμμισή μας με τη δύναμη και τη ροή της ζωης.

Πώς όμως μπορούμε να είμαστε ανοιχτοί και δεκτικοί στη ροή;

  • Αναγνωρίζουμε κατά πρόσωπο τα βαθύτερα τραύματά μας γιατί όσο τα καταπιέζουμε και τα απωθούμε, τόσο εκείνα επανεμφανίζονται, όσο καλοί και αν είμαστε στην αποφυγή τους. Πολλές φορές, μέσω της αντίστασης, εμποδίζουμε την επούλωσή τους. Χρησιμοποιούμε τη νευρική μας ενέργεια ως ένα πρόσχημα, έναν τρόπο αποφυγής ελεύθερου χρόνου, ώστε να μη νιώθουμε τα συναισθήματά μας.
  • Σταματάμε να παρερμηνεύουμε την ευαισθησία για αδυναμία και αναγνωρίζουμε την τεράστια δύναμη της. Συχνά έχουμε την τάση να είμαστε ελεγκτικοί , όμως πρέπει να μπορούμε να αφηνόμαστε στα σημάδια αλλά και στις εμπειρίες που έρχονται μπροστά μας, αυτές που δεν τις έχουμε προκαλέσει εμείς. Όταν εκπέμπουμε θετική ενέργεια, θα λάβουμε και εμείς με τη σειρά μας αντίστοιχη ενέργεια, αφού αντανακλάται πίσω σε εμάς.
  • Φροντίζουμε να αντιμετωπίζουμε τα εμπόδια με αγάπη. Όταν επιλέγουμε να βλεπουμε τα εμπόδια ως παρακάμψεις προς τη σωστή κατεύθυνση, τότε θα αρχίσουμε να βιωνουμε την προσωπική ανάπτυξη μέσα στη δυσφορία. Όλες οι δυσκολίες μπορούν να μεταμορφωθούν σε πολύ μεγάλα μαθήματα ζωής και σε ευκαιρίες πνευματικής ανάπτυξης. Αναδιοργανώνουμε λοιπόν τις αντιλήψεις μας θέτοντας μια πρόθεση: να είμαστε δεκτικοί, ανοιχτοί και ευθυγραμμισμένοι με τη ροή.
  • Επιλέγουμε προσεκτικά τις σκέψεις που θέλουμε να συμμετάσχουν στη δημιουργία της δικής μας πραγματικότητας. Δεν ξεχνάμε το          «όπως σκέφτεσαι θα είσαι» και επιλέγουμε συνειδητά το πώς θέλουμε να νιώθουμε, βάζοντας τα μεγάλα οράματά μας πάνω από τη μικρότητα του φόβου. Εάν περιφερόμαστε αποκαρδιωμένοι και θλιμμένοι, δεν θα μπορέσουμε να εισπράξουμε θετικότητα υψηλών δονήσεων.
  • Εστιάζουμε στο πώς θέλουμε να νιώθουμε αντί να παθιαζόμαστε με το αποτέλεσμα. Επιλέγουμε συνειδητά το πώς θελουμε να νιώθουμε, ανάβουμε το εσωτερικό μας φως και το αφήνουμε να ακτινοβολήσει λαμπρά. Δεν επιτρέπουμε στην ενοχή, στην άσκηση κριτικής, και στην επιθετικότητα να μας αποξενώσουν από τα θαύματα που είναι διαθέσιμα σε όλους μας.
  • Μετατοπίζουμε την αντίληψή μας: Παρακάμπτουμε τον φόβο και θέτουμε σαφή όρια ενέργειας ανάμεσα σε εμάς και στους άλλους ανθρώπους ή τον κοσμο. Δίνουμε  στον εαυτό μας άδεια από τους χαοτικούς και φοβισμένους τρόπους ζωής και δημιουργούμε νέες εμπειρίες. Ο φόβος είναι μια συνήθεια: όσο επιτρέπουμε στο φως να μπεί μέσα στο σκοτάδι, τόσο ασφαλέστερα θα νιώθουμε.        

Μαζί με όλα τα παραπάνω, δεν ξεχνάμε να θέτουμε θετικές προθέσεις, αφού έτσι στέλνουμε ένα ξεκάθαρο μήνυμα ότι είμαστε έτοιμοι να δεχθούμε στήριξη. Είμαστε συνδημιουργοί των δύσκολων καταστάσεων της ζωής μας αφού τόσο οι καλές όσο και οι κακές στιγμές είναι αντανάκλαση του τι πιστεύουμε ότι είναι αληθινό για τον εαυτό μας. Προσπαθούμε να απελευθερωθούμε από το παρελθόν μας. Αυτό ευθύνεται για πολλές από τις τωρινές μας δυσκολίες αφού το σέρνουμε στο τώρα και ρωτάμε τον εαυτό μας « Πόσο ελεύθερος θα ήμουν σήμερα αν δεν κουβαλούσα το παρελθόν μου στις σκέψεις μου;».

Λέγεται πως η αληθινή αγάπη είναι άνευ όρων, πως απελευθερώνει και δε δεσμεύει. Αυτό όμως καταρρίπτεται, αφού σε όλες τις συναισθηματικές σχέσεις, ερωτικές, φιλικές ή συντροφικές, αποζητάμε κάποια αμοιβαιότητα. Απαιτούμε δηλαδή οι άλλοι να μας αποδέχονται όπως τους αποδεχόμαστε, να μας νοιάζονται όπως τους νοιαζόμαστε και να μας αγαπούν, όπως τους αγαπάμε. 

Φωτεινή εξαίρεση αποτελεί η σχέση γονέα παιδιού, όπου πράγματι κυριαρχεί η άνευ όρων αγάπη: μια αγάπη που δεν θέτει όρους και διατηρείται στο ακέραιο ανεξάρτητα αν ανταποκρίνεται ή όχι το παιδί. Εξάλλου, εμείς οι γονείς έχουμε κάνει ειρήνη με το γεγονός ότι τα παιδιά μας είναι αδύνατο να μας αγαπήσουν τόσο δυνατά όσο τα αγαπάμε εμείς. Γνωρίζουμε εκ προοιμίου ότι εκείνα θα νιώσουν αντίστοιχη αγάπη μόνο όταν γίνουν και εκείνα με τη σειρά τους γονείς και αποδέκτες θα είναι τα δικά τους παιδιά .

Ο δεσμός λοιπόν μεταξύ γονέα παιδιού δεν μπορεί σε καμία περίπτωση να χαρακτηριστεί ως ισορροπημένος, αφού το σχήμα του θα είναι ετεροβαρές, πάντοτε υπέρ των παιδιών. Δεν υπάρχει καμία δικαιοσύνη σε αυτό το σχήμα, αφού πάντα οι γονείς έχουμε μεγαλύτερες ευθύνες αλλά και προθυμία να προσφέρουμε περισσότερα. Η ανταμοιβή βέβαια μας αποζημιώνει.

Πολλές φορές πέφτουμε σε ατοπήματα, αφού ως γονείς, φοράμε μια μάσκα παντοδυναμίας και δείχνουμε άτρωτοι, κρύβοντας την άγνοιά μας για όσα αγνοούμε. Έτσι, τα παιδιά μας εξιδανικεύουν, κάτι που είναι αναγκαίο όσο τα παιδιά είναι μικρά, αλλά καταλήγει επικίνδυνο, αν διατηρηθεί αυτή η εξιδανίκευση σε μεγαλύτερες ηλικίες. 

Τι πρέπει να κάνουμε;

Να βάλουμε τέλος σε αυτήν την ψευδαίσθηση της παντοδυναμίας μας και να δείξουμε στα παιδιά μας αυτό που πραγματικά είμαστε: κοινοί θνητοί, με δυνατότητες και αδυναμίες. Αυτό, σίγουρα θα απογοητεύσει τα παιδιά μας, αφού θα συνειδητοποιήσουν τους περιορισμούς μας, ταυτόχρονα όμως θα τα ενδυναμώσει και θα τους ανοίξει τον δρόμο για την ενηλικίωση.

Ένα άλλο γονεϊκό ατόπημα, είναι η παραβίαση ελευθερίας. Ο γονεϊκός ρόλος, έχει θεσμοθετηθεί ως ο άχαρος ρόλος, που αποφασίζει για λογαριασμό των παιδιών, με πρόσχημα τις εμπειρίες και τις γνώσεις των γονέων. Ο ρόλος αυτός, εμποδίζει τα παιδιά μας να αυτονομηθούν, αφού καραδοκεί ο φόβος της αβεβαιότητας, που προκαλείται από την ελευθερία που φέρνει η αυτονόμησή τους.

Τι πρέπει να κάνουμε;

Για να εξασφαλίσουμε ότι τα παιδιά μας θα γίνουν ευτυχισμένα και όχι απλώς ευχαριστημένα επειδή τους έχουμε ικανοποιήσει κάποιες από τις επιθυμίες τους, θα πρέπει να λειτουργήσουμε ως ψυχοθεραπευτές. Θα πρέπει να τα εφοδιάσουμε με τα κατάλληλα εργαλεία, ώστε να μπορούν να ψάχνουν μόνα τους και να βρίσκουν όσα ζητούν, υπερνικώντας ει δυνατόν τα όποια εμπόδια. Από την άλλη, αυτό που σίγουρα δεν πρέπει να κάνουμε, όσο δελεαστικό και αν φαντάζει, είναι να μετατραπούμε σε χορηγούς των επιθυμιών τους, αφού αυτό δεν θα τα οδηγήσει στον δρόμο της ευτυχίας, αλλά σε αυτόν της στιγμιαίας απόλαυσης.

Σε αυτό το γονεϊκό ταξίδι, οφείλουμε να είμαστε διαρκώς αφυπνισμένοι όσον αφορά τις ανάγκες των παιδιών μας, να προσπαθούμε να ανακαλύπτουμε τι είναι αυτό που κάθε φορά χρειάζονται για να εξελιχθούν, και ιδανικά, δεν τους το προσφέρουμε, αλλά τους διευκολύνουμε την πρόσβαση σε αυτό που αναζητούν. Άλλωστε, η λέξη γονέας είναι συνυφασμένη με τη λέξη φροντίδα και προσφορά. 

Προσοχή όμως! Τα παιδιά μας δεν θέλουν να μας βλέπουν να θυσιαζόμαστε γι αυτά, να καταστρέφουμε τη ζωή μας με πρόσχημα την γονεϊκή μας ιδιότητα. Κανένα παιδί δεν αντέχει το βάρος να αποτελεί τον μοναδικό λόγο για την ευτυχία των γονιών του. Για να αποτελέσουμε λοιπόν ένα υγιές πρότυπο γι αυτά, φροντίζουμε να διατηρούμε ζωντανά και άλλα κίνητρα και επιδιώξεις στη ζωή μας και να μην περιοριζόμαστε στα μητρικά ή πατρικά καθήκοντα.

Ανεξάρτητα από τα όποια αποκτήματά μας και τις διαστάσεις του χρηματοκιβωτίου μας, ο εαυτός μας παραμένει το ακριβότερο περιουσιακό στοιχείο που διαθετουμε. Μόνο μέσω της ανάληψης ευθύνης όσων μας συμβαίνουν και της αντίληψης ότι η ζωή μας είναι το ευχάριστο ή δυσάρεστο επακόλουθο των αποφάσεων μας, θα μπορέσουμε να διανύσουμε το δρόμο της ανάπτυξης που οδηγεί στην προσωπική εξέλιξη και ολοκλήρωση. Το γεγονός ότι δεν μπορούμε να επηρεάσουμε τα γεγονότα, δεν θα πρέπει να μας καταβάλλει, αφού μπορεί να μην έχουμε αυτήν την ικανότητα, έχουμε όμως μια άλλη, εξίσου σημαντική: το να μπορούμε να επιλέγουμε το πώς θα σταθούμε απέναντι σε αυτά. Για να μπορέσουμε να πορευτούμε με πίστη ότι θα φτάσουμε στο επιθυμητό σημείο της διαδρομής, αρκεί να μείνουμε πιστοί στα παρακάτω βήματα.

Επενδύω στο γέλιο

Μαθαίνω να κατακτώ την καλή διάθεση. Αφιερώνω τουλάχιστον ένα λεπτό ημερησίως για να χαμογελάσω στον καθρέφτη, ακόμη και αν επιβαρύνομαι με βασανιστικές αναμνήσεις που προέρχονται από το παρελθόν. Μαθαίνω να προσπερνώ τις αποτυχίες που έχω στις αποσκευές μου και να στέκομαι ατάραχος στις δυσοίωνες προβλέψεις για το μέλλον μου. Γελώ για να απελευθερωθώ από τη φυλακή του ορθολογισμού και της σοβαροφάνειας, αλλά και για να επιστρέψω στο κάστρο του αυθορμητισμού και της παιδικής μου αθωότητας. Γελώ έχοντας απόλυτη συναίσθηση οτι υπάρχουν και άλλα γέλια που ανήκουν σε δράκους και όχι σε πρίγκιπες. Γέλια που έχουν στόχο να χλευάσουν και όχι να ανυψώσουν. 

Εκπαιδεύομαι στο «ακούειν»

Μαθαίνω να ακούω περισσότερο και να μιλάω λιγότερο. Συνήθως, για να καλύψω την ανασφάλειά μου και για να μη βγω από τη ζώνη άνεσής μου,  υπερτιμώ όσα ξέρω και υποτιμώ όσα αγνοώ. Υποστηρίζω όσα εσφαλμένα έμαθα και ενδίδω στον στρουθοκαμηλισμό , αφού με ενδιαφέρει περισσότερο να επιδείξω ανωτερότητα, παρά να μάθω  κάτι που δεν ξέρω. Όμως, για να φτάσω στην αυτοπραγμάτωση, θα πρέπει να ξεφύγω από την υπεροψία, για να μπορέσω να κατέβω από το βάθρο του παντογνώστη και να εκπαιδευτώ στο να μαθαίνω : learn to learn.  Ευτυχώς, η σοφία βρίσκεται στη διάθεση όλων και ιδιαίτερα εκείνων που διψούν για γνώση. Για να μάθω όμως, προϋπόθεση είναι να αναπτύξω σχέσεις εμπιστοσύνης με τους οικείους μου, για να μπορέσω να ακούσω όσα εκείνοι διακρίνουν στη συμπεριφορά μου και μπορούν να μου επισημάνουν. Έτσι θα μπορέσω να καταπολεμήσω τις αρνητικές μου πλευρές, αφού πρώτα αντιληφθώ πως είμαι ο κύριος υπεύθυνος για τη διατήρησή τους. 

Διαχέω τη χαρά

Η γκρίνια οδηγεί σε αδράνεια, αφού μου στερεί την απαιτούμενη ενέργεια για να αρχίσει να αλλάζει κάτι μέσα μου. Δεν χρεώνω στους αλλους τις ματαιώσεις της δικής μου ζωής και δεν αναζητώ συνένοχους στην πίκρα μου. Μαθαίνω να διαδίδω τη χαρά μέσω της καλής μου συμπεριφοράς προς τους άλλους, δίχως διακρίσεις. Δεν υποτάσσομαι άνευ όρων, αλλά αναγνωρίζω την ευγνωμοσύνη που χρωστώ στους μέντορες και σε εκείνους που άφησαν μέσα μου ανεξίτηλο το αποτύπωμά τους, αφού φώτισαν για εμένα τα πιο σκοτεινά σημεία και εκείνα τα τμήματα του δρόμου που δεν περπάτησα ποτέ.

Εξερευνώ καινούρια πράγματα

Ξεκινώ από τον εαυτό μου και προσπαθώ να κάνω ορατές όλες τις αόρατες πλευρές μου που κρύβονται σε σημεία που δεν πέφτει το βλέμμα. Βγαίνω από την καταδίκη του περιορισμού στην ήδη κεκτημένη γνώση, χωρις να σημαίνει ότι δεν διατηρώ ζωντανά αυτά που έχω ήδη μάθει και δε λησμονώ πως ο όρος ζωή, είναι ταυτόσημος με την έννοια εξερεύνηση και το νόημά της βρίσκεται στην εξέλιξη. Σε αυτήν την περιπέτεια όμως, χρειάζομαι συνοδοιπόρους, ανθρώπους που θα με αγκαλιάσουν με το τρυφερό βλέμμα τους και θα με κινητροδοτήσουν να φτάσω ψηλότερα. Δεν μπορώ να καταφέρω τίποτα αν δεν αγαπηθώ. Αν όμως εισπράξω αγάπη, αποκτώ αυτοπεποίθηση και δεν έχω την ανάγκη για επιτυχία για να νιώσω σιγουριά.

Αγκαλιάζω τα λάθη μου

Το γεγονός ότι από παιδιά μας συμβουλεύουν εσφαλμένα να μην κάνουμε λάθη και κάθε λάθος καταλογίζεται ως αποτυχία, κάνει αυτό το βήμα το πιο δύσκολο. Θα πρέπει να διευρύνω την οπτική μου και να δω τις απογοητεύσεις ως μέρος της μάθησης και να μην το μεταφράζω ως προσωπική συντριβή. Μπορεί τα λάθη να είναι άχαρα, γιατί δεν κολακεύουν τη ματαιοδοξία μου, είναι όμως απαραίτητα και επιθυμητά αφού είναι άρρηκτα συνδεδεμένα με τη διαδικασία της γνώσης, η οποία είναι μια συγκομιδή βιωμάτων και όχι ένας αγώνας για πρωτιά. Μαθαίνω να διαχωρίζω το « δίνω τον καλύτερό μου εαυτό» από το « ικανοποιώ τη ματαιοδοξία μου».

Ιεραρχώ τις ανάγκες μου

Ταξινομώ και οργανώνω τα πράγματα έτσι ώστε να μπορώ να δίνω προτεραιότητα στα ουσιώδη και τα μεγάλα και ύστερα ασχολούμαι με τα μικρά και τα μηδαμινά. Για να γίνει όμως αυτό, θα πρέπει γνωρίζω τις αναγκες μου κάθε στιγμή και να δίνω στα πράγματα την αξία που τους αναλογεί. Η λίστα και η ιεράρχηση μου δεν είναι οριστικές και αμετάκλητες, αφού εξαρτώνται πάντα από τα δεδομένα που υπάρχουν στη ζωή μου τη συγκεκριμένη στιγμή. Ούτε βέβαια η δικη μου σειρά πρέπει υποχρεωτικά να ταυτίζεται με τη σειρά της λίστας των άλλων.

Επιδεικνύω υπομονή

Η εμμονή μου στη γρήγορη επίτευξη του στόχου οφείλεται στην ανασφάλεια για το τελικό αποτέλεσμα. Προσπαθώ να αποφύγω τις δυσκολίες και τα εμπόδια λειτουργώντας σα δραπέτης. Επιδεικνύω ανευθυνότητα αφού δεν έχω συνειδητοποιήσει πως πολλές φορές απαιτείται προσπάθεια για να διορθωθούν στρεβλώσεις του παρελθόντος. Αν καλλιεργήσω την πίστη μου στο τελικό αποτέλεσμα, θα έχω αυτόματα και το κίνητρο να διακινδυνεύσω ξανά και να αναλάβω εκ νέου δράση : την επιθυμία μου, την επιμονή και τη συνέχιση της διαδρομής μέχρι να βγω νικητής.

Αφήνομαι στη ροή

Το ότι έχω ανάγκη να επεμβαίνω στα πράγματα, να προσανατολίζω, να χειραγωγώ και να ρυθμίζω, είναι μέρος της ανθρώπινης φύσης μου, αρκεί να συνειδητοποιήσω ότι μπορώ να επέμβω μόνο στο παρόν. Αξιοποιώ λοιπόν την πείρα μου και κάνω σχέδια, χωρίς όμως αυτό να με αποκόπτει από το σήμερα. Διεκδικώ τα όνειρα μου αλλά κάποιες φορές σταματώ το κυνήγι και αφήνω το πράγματα να έρθουν μόνα τους προς το μέρος μου. Δεν γίνομαι εμμονικός με τα «θέλω» μου και δεν ξεχνώ πως οι επιθυμίες μου μπορεί να χρειαστεί να περιμένουν να έρθει το πλήρωμα του χρόνου για να πραγματοποιηθούν.

Ρισκάρω

Λέγεται πως το πιο επικίνδυνο πράγμα, είναι να ζει κανείς μια ζωή χωρίς να παίρνει κανένα ρίσκο. Αν βγω από τα προκαθορισμένα, δημιουργώ το στοιχείο της έκπληξης, το οποίο με βγάζει από τη μιζέρια και με τραβάει ψηλά. Όμως, γνωρίζω τα όριά μου και δεν παραχωρώ ούτε διαπραγματεύομαι αυτά που δεν θέλω να χάσω. Ρισκάρω όσο μπορώ ή όσο θέλω, όσο μου επιτρέπει η αντίληψή μου. Αυτή είναι που διαμορφώνει την εσωτερική και εξωτερική μου πραγματικότητα. Αγκαλιάζω πρώτα και ύστερα παραμερίζω το φόβο μου και προχωρώ στο άγνωστο, στην αλλαγή που θέλω να πραγματοποιήσω. Αν διστάζω, γιατί δε θέλω να βγω από τη ζώνη βολής μου, δεν παραλείπω να ρωτήσω τον εαυτό μου: ποιο είναι το χειρότερο που μπορεί να μου συμβεί;

Προωθώ τον εαυτό μου

Μαθαίνω να προσφέρω τον εαυτό μου και τα έργα μου με ελκυστικό τρόπο. Μαθαίνω να πουλάω τον εαυτό μου και τις δεξιότητες μου. Οδηγώ ο ίδιος τους άλλους στο να σχηματίσουν για εμένα την εικόνα που θέλω εγώ, προβάλλοντας τα πλεονεκτήματα μου, υποστηρίζοντας τις θέσεις μου λεκτικά ή μη, επιδεικνύοντας ακεραιότητα και αξιοπιστία. Επιδεικνύω ακόμη και τις ικανότητές μου στο τιμόνι, απαλλαγμένος από το μικρόβιο της έπαρσης και της αλαζονείας. Προβάλλω όμως μόνο αυτά που πραγματικά διαθέτω και προσφέρω μόνο αυτά που μπορώ να δώσω. 

 

Ο Αϊνστάιν κάποτε είπε πως ένα σωστά προσδιορισμένο πρόβλημα έχει λυθεί κατά 50%. Η άποψή του αυτή, βρίσκει σύμφωνους τους ψυχολόγους, αφού το πρώτο βήμα για την επίλυση ενός προβλήματος, είναι η επίγνωση, η συνειδητοποίηση δηλαδή ότι υπάρχει. Αυτό μπορεί να εκφράζεται με συχνές αναφορές στο θέμα που μας προβληματίζει, με παράπονα ή με άλλους τρόπους.

Την αφύπνιση, μπορεί να πυροδοτήσει το οτιδήποτε. Από μια τυχαία παρατήρηση ενός φίλου, εώς κάποια εσωτερική παρόρμηση. Υπάρχει όμως ένα εμπόδιο σε αυτό το πρώτο στάδιο, στον δρόμο για την εξέλιξη, η αντίσταση. Αντίσταση στην αλλαγή, λόγω φόβου ότι η νέα προσέγγιση που ακολουθούμε είναι μάταιη και μας οδηγεί σε αβέβαια μονοπάτια. Αυτή όμως η αντίδραση είναι η ένδειξη που πιστοποιεί ότι βρισκόμαστε στο δρόμο της αλλαγής.

Μια πολύ συνηθισμένη και μεταμφιεσμένη μορφή αντίστασης, είναι η ανυπομονησία: η επιθυμία να τα ξεδιαλύνουμε και να τα λύσουμε όλα, χωρίς να κάνουμε τα πρώτα μικρά απαιτούμενα βήματα. Η απαίτηση να ολοκληρωθεί η αλλαγή χωρίς να έχουμε πάρει τον απαιτούμενο χρόνο να διδαχτούμε το μάθημά μας. Η προσδοκία να βαδίσουμε στο δρόμο της ευτυχίας, προτού περάσουμε από το δρόμο των δακρύων. Αν όμως πάρουμε τον σύντομο δρόμο, δεν θα πάρουμε τα διδάγματά μας.

Εκφράσεις αντίστασης

Μέσω της θεραπείας

Όταν στη θεραπεία ανοίγουμε ένα θέμα δυσάρεστο για τον θεραπευόμενο, ή προτείνουμε έναν νέο τρόπο προσέγγισης ενός θέματος, υπάρχουν ενδείξεις αυτής της αντίστασης: σφιγμένο σαγόνι, σταυρωμένα μπράτσα ή σφιγμένες γροθιές.

Μέσω συμπεριφορών

Κωλυσιεργούμε, γινόμαστε αποφευκτικοί, αναβλητικοί, προσποιούμαστε ασθένεια, τρώμε, πίνουμε, καπνίζουμε, περιφερόμαστε άσκοπα, καταναλώνουμε την ενέργεια μας σε ανούσια πράγματα.

Μέσω υποθέσεων

Ο σύντροφός μου δεν θα με καταλάβει, δεν θα μπορούσε να με βοηθήσει έτσι και αλλιώς, θα λυθεί μόνο του, η περίπτωσή μου είναι διαφορετική.

Μέσω περιοριστικών πεποιθήσεων

Δεν είναι σωστο, δεν είναι ηθικό, είναι ανόητο, είναι ακατόρθωτο, οι άντρες δεν κλαίνε, οι γυναίκες δεν τα κάνουν αυτά, δεν είναι κοινωνικά αποδεκτό, είναι κοστοβόρο, είναι χρονοβόρο, δεν είμαι εγώ γι’ αυτά.

Μέσω άλλων

Είναι αμαρτία, δεν ευνοούν τα άστρα, δεν επιτρέπει ο γιατρός, δεν με καταλαβαίνουν, φταίνε οι άλλοι, δεν με αφήνουν να αλλάξω.

Μέσω της γνώμης που σχηματίζουμε για τον εαυτό μας

Είμαι πολύ μεγάλη, είμαι πολύ μικρή, είμαι πολύ ψηλή, είμαι πολύ κοντή, είμαι πολύ αδύνατη, είμαι πολύ παχιά, είμαι πολύ έξυπνη, είμαι πολύ χαζή για κάτι.

Μέσω τακτικών αναβλητικότητας

Δεν είναι η κατάλληλη στιγμή τώρα, θα το κάνω αργότερα, είμαι πολύ απασχολημένη, θα το κάνω μόλις τελειώσω τις δουλειές μου, είναι πολύ αργά ή πολύ νωρις.

Μέσω άρνησης

Και γιατί να αλλάξω;Μια χαρά είμαι, δεν έχω κανένα πρόβλημα, δεν μπορώ να κάνω τίποτα γι’ αυτό, αν το αγνοήσω, ίσως πάψει να υφίσταται.

Μέσω φόβου

Δεν είμαι ακόμη έτοιμη, δεν θέλω να ανοίξουν οι ασκοί του Αιόλου, μπορεί να αποτύχω, τι θα πεί ο κόσμος, μπορεί να μου κοστίσει ψυχολογικά, συναισθηματικά, οικονομικά, μπορεί να πληγωθώ.

Στη θεραπεία συχνά οι θεραπευόμενοι εξιστορούν με ευκολία όλα τους τα προβλήματα, αλλά τη στιγμή που παρεμβαίνει ο θεραπευτής και τους βγάζει από τη ζώνη βολής τους, δυσανασχετούν. Αυτό προέρχεται από μια εσωτερική αντίσταση, αφού δεν είναι έτοιμοι να αφεθούν στην αλλαγή, να απαγκιστρωθούν από παλιές, δυσλειτουργικές συνήθειες ή να ενεργοποιήσουν τις δυνάμεις τους για τις δικές τους αλλαγές, αντί να εναποθέτουν τις ελπίδες τους στην αλλαγή των άλλων.

Πώς να μην υποκύψω στην αντίσταση

´Αν παραδοθώ σε αυτήν, δεν επιτρέπω στον εαυτό μου να μάθει αυτά που χρειάζεται για να μπορέσει ύστερα να πραγματοποιήσει τις απαιτούμενες αλλαγές.

Κάνω ασκήσεις μπροστά στον καθρέφτη

Οι καθρέφτες έχουν αξία, γιατί αντανακλούν τα συναισθήματά μας. ´Αν κάνω θετικές δηλώσεις μεγαλόφωνα, κοιτάζοντας τον εαυτό μου μέσα από έναν καθρέφτη, εντοπίζω πιο εύκολα την οποία αντίσταση και μπορώ  να την ξεπεράσω ευκολότερα, αφού μπορώ να ελέγξω σε ποιά σημεία αντιστέκομαι και σε ποιά είμαι δεκτικός και ανοιχτός. Στα σημεία αντίστασης, κάνω στον εαυτό μου την ερώτηση: Ποιά είναι η παλιά πεποίθηση που με εμποδίζει;

Εντοπίζω την ανάγκη που βρίσκεται πίσω από κάθε κακή συνήθεια

( Υπερβολική κατανάλωση φαγητού, αλκοόλ ή τσιγάρων, κακές σχέσεις, εκρηξεις θυμού κλπ ). Αν δεν την εντοπίσω και προσπαθήσω να ανακουφίσω το σύμπτωμα χωρίς να αντιμετωπίσω την αιτία που το προκάλεσε, είμαι αναποτελεσματικός, αφού το σύμπτωμα επανεμφανίζεται. Μπορεί φαινομενικά να συμβιβάζομαι με το πρόβλημα, αλλά κάθε φορά που ενδίδω στην κακή συνήθεια, επιβαρύνομαι με περισσότερες ενοχές.

Αναγνωρίζω την αξία μου

Σταματώντας να είμαι αναβλητικός, καταφέρνω περισσότερα πράγματα: πλησιάζω τον στόχο μου και αποκτώ περισσότερη αυτοπεποίθηση, αφού νιώθω ότι τα καταφέρνω. Στην αντίθετη περίπτωση, αυτομαστιγώνομαι για την αναβλητικότητά μου. Η αναγνώριση της αξίας μου και της μοναδικότητάς μου, ανοίγει πολλές πόρτες. Αρκεί να αναλογιστώ ότι κανείς δεν είναι ακριβώς σαν εμένα και ότι υπάρχουν άνθρωποι που αναζητούν ακριβώς αυτό που εγώ έχω να προσφέρω.

Αλλάζω τις πεποιθήσεις μου

Όταν κάτι δεν μου αρέσει και δεν με εξυπηρετεί, το αλλάζω. Με προσπάθεια λοιπόν, απελευθερώνω το παλιό μοτίβο σκέψης που έχει αποδειχθεί τοξικό και το αντικαθιστώ με ένα καινούριο. Αντί να σκέφτομαι ότι είμαι αδύναμος, κάνω θετικές δηλώσεις σε ενεστώτα χρόνο, του τύπου «είμαι δυνατός και αξίζω τα καλύτερα στη ζωή μου», τις οποίες βέβαια συνοδεύω και με αντίστοιχες πράξεις : ενισχύω τον αυτοέλεγχό μου και αποδεσμεύομαι από βλαβερές συνήθειες όπως η υπερφαγία. Έτσι, και πραγμάτωνω την αλλαγή που τόσο επιθυμώ, αλλά και δημιουργώ μέσα μου ένα πρότυπο αυταξίας. Ξεκινώ από τώρα να αγαπώ, να φροντίζω, να κανακεύω και να επιδοκιμάζω τον εαυτό μου, σα να είμαι ένα μικρό, απροστάτευτο παιδί. Παρηγορώ, αγκαλιάζω και αποδέχομαι το παιδί που υπάρχει μέσα μου.

 

Η πρόταση γάμου που δεν ήρθε ποτέ, το δώρο αξίας που αξίζαμε αλλά δε λάβαμε, τα εύσημα που δεν πήραμε, η επαγγελματική αναγνώριση που δεν ήρθε. Θα ήταν άραγε τόσο ματαιωτικά όλα αυτά αν δεν είχαν στον πυρήνα τους την προσδοκία; Την εναπόθεση δηλαδή των ελπίδων μας για ευτυχία και ευημερία σε « μαγικές σκέψεις»; Όχι…

Δηλαδή δεν πρέπει να επιστρατεύουμε τις μαγικές μας σκέψεις για να οραματιστούμε και τελικά να καλέσουμε αυτό που επιθυμούμε να μας συμβεί; Φυσικά, αλλά με προϋποθέσεις. Οτι μετέχουμε σε αυτό που προσδοκούμε, ενώ δεν περιμένουμε τίποτα από τους άλλους. Είναι αποδεκτό και επιθυμητό δηλαδή να αδημονώ να έρθει το απόγευμα για να διαβάσω το αγαπημένο μου βιβλίο, αφού γνωρίζω εκ προοιμίου ότι είναι κάτι που θα μου δώσει χαρά και έχει μόνο τη δική μου συμμετοχή. Σε αυτήν την περίπτωση, η προσδοκία μου είναι υγιής και λειτουργεί παρακινητικά. Μπορεί να με οπλίσει με δύναμη και κουράγιο να ανταπεξέλθω σε μια δύσκολη μέρα στη δουλειά, αφού ξέρω ότι θα επιστρέψω σπίτι και θα επιδοθώ στην αγαπημένη μου δραστηριότητα. Το επιβεβαιώνουν και οι έρευνες: η προσδοκία για μια ευχάριστη δραστηριότητα, μπορεί να μας βοηθήσει να ξεπεράσουμε μια δύσκολη παρούσα κατάσταση, να καλλιεργήσουμε την πειθαρχία μας, να επιστρατεύσουμε την υπομονή μας για να καρπωθούμε τα μελλοντικά οφέλη. Από την άλλη, αν οι προσδοκίες μας βασίζονται στη φαντασία μας και σε αυθαίρετα «έπρεπε» που φοράμε στους άλλους, τότε είναι ανυπόστατες και οφείλουμε τουλάχιστον να τις μετριάσουμε, αφού μπορεί να αποτελέσουν αιτία ακόμη και για τον τερματισμό μιας σχέσης. Εάν περιμένω ότι γυρνώντας στο σπίτι θα βρω τα πιάτα πλυμένα και το μωρό ταϊσμένο γιατί αυτό « είναι το σωστό» ενώ ο σύντροφός μου δεν έχει δείξει καμία τέτοια πρόθεση, τότε η προσδοκία μου είναι αβάσιμη, με οδηγεί σε απογοήτευση και προσβάλλει την άλλη πλευρά.

Οι προσδοκίες λοιπόν δημιουργούν μια ψευδαισθησιακή πραγματικότητα όταν πείθουμε τον εαυτό μας ότι κάτι καλό θα συμβεί χωρίς τη δικη μας συμβολή ή όταν εμπλέκονται και άλλοι άνθρωποι σε αυτές. Στη δεύτερη περίπτωση, μπορούν πολύ εύκολα να οδηγήσουν σε ρήξη, αφού οι δικές μας πεποιθήσεις για το ποιοί είναι οι ενδεδειγμένοι τρόποι συμπεριφοράς των άλλων, είναι μια ουτοπική φαντασίωση, αφού η μόνη συμπεριφορά που μπορούμε να ελέγξουμε είναι η δική μας. Δεν έχουμε το δικαίωμα να θυμώνουμε με τους άλλους επειδή δεν στάθηκαν αντάξιοι των δικών μας προσδοκιών, οι οποίες δεν είχαν καν αποσαφηνιστεί ούτε και να προσδοκούμε ότι οι σημαντικοί άλλοι μας οφείλουν να μας ικανοποιούν ακόμη και αν αυτό εναντιώνεται στις αξίες ή στις επιθυμίες τους. Οι γύρω μας δεν υπάρχουν στη ζωή μας για να μας λύνουν τα προβλήματα, αυτό είναι δική μας ευθύνη. Προϋπόθεση όμως για την επίλυση των προβλημάτων μας, είναι η πίστη στον εαυτό μας και στη δική μας δύναμη. Αυτή η πίστη στις δυνατότητές μας είναι που θα μας οχυρώσει, ώστε να μην παραχωρούμε τέτοια εξουσία στους γύρω μας που να μας εξυψώνουν ή να μας υποτιμούν.

Προτού λοιπόν πέσουμε στην παγίδα της προσδοκίας, καλό θα είναι να κάνουμε στον εαυτό μας κάποιες ερωτήσεις:

  • Ποιός είναι ο μόνος άνθρωπος στον πλανήτη του οποίου τη συμπεριφορά μπορώ να καθορίσω;
  • Πόσο ρεαλιστικές είναι οι προσδοκίες μου;
  • Πόσο εφικτό είναι οι σχέσεις μου να είναι μόνιμα γεμάτες χαμόγελα και κατανόηση;
  • Πόσο με εξυπηρετεί να περιμένω πράγματα και συμπεριφορές από τους άλλους;
  • Πόσο δίκαιο είναι να κρίνω τους άλλους εξ ιδίων;
  • Όταν μια πόρτα δεν ανοίγει, την παραβιάζω;

Ένας Ιάπωνας δάσκαλος Ζεν είχε κάποτε πει : Μην περπατάς μέσα στο κεφάλι μου με τα βρώμικα πόδια σου. Ο καθένας από εμάς είναι μια ξεχωριστή οντότητα με αναγκες και επιθυμίες, οι οποίες αν τύχει και ταυτιστούν με αυτές του συντρόφου μας, του φίλου μας, του παιδιού μας, θα είναι όμορφο. Αν όχι όμως, δεν μπορούμε να επικοινωνούμε αυτές μας τις επιθυμίες ως απαίτηση για να μεγιστοποιήσουμε τη δικη μας ευτυχία, ούτε να ψάχνουμε την ελπίδα έξω από εμάς. Επενδύουμε λοιπόν στον εαυτό μας, αφού όσο περισσότερα έχουμε μέσα μας, τόσο λιγότερα θα ζητήσουμε από τους άλλους και αντικαθιστούμε το αίσθημα του ανικανοποίητου με αυτό της ευγνωμοσύνης. Έτσι, οτιδήποτε extra μας δίνεται από κάθε σχέση, θα το εισπράττουμε ως bonus και θα μπορέσουμε να αποφύγουμε  αισθηματα πικρίας και τη δυσαρμονία στις σχέσεις μας διατηρώντας παράλληλα και τον ενθουσιασμό μας!

 

Στο θεατρικό της ζωής μας μπορεί να υποδυόμαστε τη μάνα, την κόρη, τη σύντροφο, την στιβαρή επαγγελματία ή τη φίλη. Άλλοτε πάλι μπαίνουμε σε πιο χειριστικους ρολους, σε αυτόν του τρομοκρατη, αφού με τον εκφοβισμό και με παιχνιδια εξουσιας, μπορούμε να πάρουμε από τον άλλο αυτό που θελουμε, στον ρόλο του θύματος, για να χειραγωγήσουμε τους άλλους δημιουργώντας τους μια αίσθηση ενοχής, ή στον ανακριτικό ρόλο του Ηρακλή Πουαρό, για να μπορέσουμε να ελέγξουμε τους γύρω μας. Συχνά υιοθετούμε και τον ρόλο του τιμωρητικού ενήλικα ή του μικρού, πληγωμένου και απροστάτευτου παιδιού. Δεν αποτελούν όλοι οι ρολόι δικές μας επιλογές. Κάποιους τους αναλαμβάνουμε γιατί το επιτάσσουν οι συνθήκες, ακόμη και αν μας επιβαρύνουν. Είναι δηλαδή αναγκαίο κακό, όπως ο ρόλος της μαμάς που κάποιες φορές γίνεται δυσάρεστη γιατί πρέπει να οριοθετήσει τη συμπεριφορά των παιδιών της.

Ανάλογα με τη σκηνοθετική μας ματιά, μπορεί να παίζουμε πρωταγωνιστικούς ρόλους, για να τονώσουμε το εγώ μας, ή γιατί έτσι επιτάσσουν οι συνθήκες, ή δευτερεύοντες ρόλους, αφού δεν αντέχουμε να αναλάβουμε την αποκλειστική ευθύνη της ζωής μας. Έτσι, προτιμούμε  να την παρακολουθούμε να ξετυλίγεται από μια απόσταση ασφαλείας, υιοθετώντας το ρόλο του κομπάρσου στην ίδια μας της ζωή.

Κόντρα ρόλοι

Άλλες πάλι φορές, μπαίνουμε σε έναν κόντρα ρόλο, με στόχο να αιφνιδιάσουμε, να προκαλέσουμε, ή να αποσπάσουμε τον θαυμασμό. Και μπορεί να μπαίνουμε τόσο βαθιά στο πετσί αυτού του αντιθέτου με εμάς ρόλου, που τελικά να μας παγιδεύσει και να μας καταβροχθίσει χωρίς καλά καλά να το καταλάβουμε. Να νομίζουμε δηλαδή ότι υποδυόμαστε έναν ρόλο, ενω στην πραγματικότητα  αυτός ο ρόλος γίνεται αναπόσπαστο κομμάτι του Εγώ μας. Αυτό οδηγεί στο να μη μπορούμε εύκολα να δραπετεύσουμε από αυτόν αφού συχνά αναγκαζόμαστε να επαναλαμβάνουμε συγκεκριμένα μοτίβα συμπεριφοράς που με τον καιρό εδραιώνονται βαθιά μέσα μας. Ετσι, επιβεβαιώνεται το « είμαστε ό,τι κάνουμε επαναλαμβανόμενα», αφού βρισκόμαστε υποδουλωμένοι στους ρόλους που κατά καιρούς ενσαρκώνουμε και παράλληλα αλλοιώνεται και η πραγματική μας ταυτότητα. Καταλήγουμε δηλαδή να ταυτιζόμαστε με τους ρόλους μας, ακόμη και αν συγκρούονται με το αξιακό μας σύστημα.

Φυσικά, όποιον ρόλο και αν αποφασίσουμε να ενεργοποιήσουμε, επιλέγουμε και τον θίασο μας: συμπρωταγωνιστές για το σεναριο της ζωής μας, ανθρώπους δηλαδή που μας πλαισιώνουν και που μπορεί να παίξουν καθοριστικό ή δευτερεύοντα ρόλο στη ζωή μας. Η επιλογή των παρτενέρ, γίνεται με γνώμονα τις εκάστοτε ανάγκες μας και τα εκάστοτε συναισθήματά μας. ´Αν έχουμε περισσότερο ανάγκη την ασφαλεια, τη σιγουριά και την προσοχή, επιλέγουμε πιο φροντιστικούς ανθρώπους να μας πλαισιώνουν, αν όχι, επιλέγουμε πιο επαναστατικές φιγούρες.

Όλοι οι ρόλοι μαζί, συνθέτουν το παζλ της ζωής μας. Πολλές φορές όμως,  οι ρόλοι μας περιορίζουν, ή ακόμη χειρότερα, μας εγκλωβίζουν σε άβολες καταστάσεις.Έτσι, καταλήγουμε να  χανόμαστε μέσα σε αυτούς και να ξεχνάμε την πραγματική μας ταυτότητα, που μπορεί να είναι κάτι παραπάνω ή κάτι το εντελως διαφορετικό από το άθροισμα αυτών των ρόλων.

Πώς μπορούμε να δραπετεύσουμε από ανεπιθύμητους ρόλους;

Ο κάθε ρόλος συνοδεύεται από προσδοκίες και η προσδοκία, δημιουργεί άγχος στον εμπλεκόμενο: για να υποστηρίξεις το προφίλ του επιτυχημένου επιχειρηματία, οφείλεις να κάνεις διακοπές με σκάφος το καλοκαίρι και πού και πού να παίζεις τέννις. Ως τέλεια μητέρα, οφείλεις να διασφαλίσεις ότι τα παιδιά σου θα είναι έξυπνα, συνεργάσιμα και με καλούς τρόπους. Και μπορεί ο ρόλος της μητέρας να μην μας επιβαρύνει, γιατί τον επιλέξαμε, υπάρχουν όμως δεκάδες ρόλοι στη ζωή μας που μας φορέθηκαν και μας επιβλήθηκαν, αφού αποφασίστηκαν από άλλους για εμάς.

Αυτό που οφείλουμε να κάνουμε σαν φυσική υποχρέωση απέναντι στον εαυτό μας, είναι να απαλλαγούμε από τα περιττά βάρη.  Να ξεκαθαρίσουμε τους ρόλους μας, γιατί πολλές φορές μπερδεύονται ή εναλλάσσονται και μας αποσταθεροποιούν. Επιλέγουμε λοιπόν διακριτούς ρόλους, οι οποίοι θα μας απαλλάξουν από περιττό άγχος και χαοτικες καταστασεις, αφού οι ξεκάθαροι ρόλοι διαμορφώνουν ένα υγιές πλαίσιο μέσα στο οποίο μπορούμε να κινηθούμε και να επικοινωνήσουμε ανοιχτά με τους γύρω μας. Αν αναλογιστούμε ότι τα συναισθήματα μας και η συμπεριφορά μας απορρέουν από τους εκάστοτε ρόλους μας, θα πρέπει συχνά να αναστοχαζόμαστε, για να μπορέσουμε να διαπιστώσουμε ποιοί ρόλοι μας εξυπηρετούν και μας διασκεδάζουν, ώστε να τους διατηρήσουμε ή ακόμη και να τους εμπλουτίσουμε και ποιοι μόνο μας εξαντλούν, ώστε να τους εγκαταλείψουμε και να ανανεωθούμε μέσα από άλλους, πιο συναρπαστικούς!

 

Σύμφωνα με τη γνώμη διακεκριμένων ψυχολόγων, οι εντολές διαπαιδαγώγησης των γονέων μας, μένουν βαθιά χαραγμένες μέσα μας κ αποτελούν τη βάση της συμπεριφοράς μας. Αυτό έχει την εξήγησή του αφού ως γνωστόν , αυτό που κάνουμε ως ενήλικες και ως γονείς, είναι να αναπαράγουμε το γνώριμο, γονεικό μοντέλο, ακόμη και αν κάποτε το απορρίψαμε. Όταν λοιπόν οι γονείς μας, προβάλλουν σε εμάς τις δικές τους ανάγκες στοργής και προστασίας, θα κινηθούμε και εμείς στο ίδιο μοτίβο στις σχέσεις μας με τα παιδιά μας. Υπάρχουν εντολές απλές, και άλλες που έχουν πολλά επίπεδα. Το «οι άντρες δεν κλαίνε», έκανε πολλά αγόρια στο παρελθόν να νιώθουν ενοχικά για το κλάμα τους και τα έβαλε σε διαδικασία να πασχίζουν να απομακρύνουν  από το συναισθηματικό πεδίο τους συγκινήσεις και συναισθήματα απαγορευτικά και απορριπτέα όπως τη θλίψη ή τον πόνο. Το « εμένα δε με ενδιαφέρουν οι βαθμοί» αλλά « είδες την Αννουλα; Διάβασε και πήρε Α στο τεστ», αποδυναμώνει το παιδικό εγώ, αφού το παιδί νιώθει υποτιμημένο. Αυτή η πεποίθηση του « οι άλλοι είναι καλύτεροι από εμένα», είναι ένα φάντασμα που το στοιχειώνει σε όλη την ενήλικη ζωή του.

 

Όλα αυτά, γράφουν μέσα μας και έχουν σημαντικό αντίκτυπο στην ενήλικη ζωή μας. Όλες αυτές οι εντολές που μας εμφύτευσαν  οι γονείς μας και εμφυτεύουμε και εμείς επιδέξια στα παιδιά μας, αντανακλούν τις προσδοκίες μας. Έτσι, κάθε φορά που τα παιδιά μας ανταποκρίνονται σε αυτό που περιμένουμε από αυτά και εισπράττουν από εμάς επιδοκιμασία, είναι βέβαια πως πρέπει να επαναλάβουν αυτή τη συμπεριφορά για να εισπράξουν το ίδιο αποτέλεσμα: αγάπη και αποδοχή που τόσο χρειάζονται.

 

Κάπως έτσι, τα παιδιά αφήνουν την παιδική τους ηλικία με ενα σενάριο ζωής καθρέφτη των πεποιθήσεων και των προσδοκιών των γονιών τους. Η πλοκή του κάθε σεναρίου ποικίλλει, ανάλογα με το τι ελπίδες έχουν εναποθέσει οι γονείς σε αυτά. Κάποια σενάρια είναι πιο δραματικα, άλλα πιο καλογραμμένα και άλλα πιο περίπλοκα. Όλα τους όμως σχεδόν απαιτούν την αναζήτηση των υπολοίπων χαρακτήρων που απαιτεί το έργο.

 

Το ερώτημα είναι: Μπορώ να απαλλαγώ από όλα αυτά τα φορεμένα σενάρια και να δημιουργήσω το δικό μου;

 

Ναι, αν απαλλαγώ από τις αυτοεκπληρούμενες προφητείες: το να πιστεύω δηλαδή κάτι και να κάνω ό,τι μπορώ ώστε να βγει το σενάριό μου αληθινό και να δικαιωθώ. Και αν αυτό που πιστεύω εξυπηρετεί το σενάρια ζωής μου, με συμφέρει. Αν όμως δεν με βοηθά, πρέπει να απαλλαγώ από αυτού του είδους την προφητεία. Για παράδειγμα: Αν πιστεύω ότι η ξαδέλφη μου έχει θυμώσει μαζί μου και έχει αποφευκτική συμπεριφορά, ενδέχεται να την οδηγήσω με την προκλητική συμπεριφορά μου στο να θυμώσει τελικά μαζί μου και έτσι να επιβεβαιωθώ.

 

Αν όμως απαλλαγούμε από τα στερεότυπα και τις ταμπέλες και σταματήσουμε να ερμηνεύουμε τις καταστάσεις κατά το δοκούν, μπορούμε να αποφύγουμε τις αυτοεκπληρούμενες προφητείες και να γίνουμε ενεργοί συγγραφείς του βιβλίου της ζωής μας.   Βεβαιώνομαι λοιπόν πως οι συμπεριφορές μου αποτελούν αποκλειστικά δικές μου επιλογές και δεν είναι μέρος ενός σεναρίου που προσπαθώ να εκπληρώσω. Στην περίπτωση που κάτι τέτοιο δεν ισχύει, διαλύω το φορεμένο σενάριο, πετώντας από πάνω μου όποια συμπεριφορά και επιλογή το υποστηρίζει και γράφω ένα ολοκαίνουργιο με βάση τις ορέξεις και τις προτιμήσεις μου. Το γράφω όμως με μολύβι, για να μπορώ να κάνω τις διορθώσεις μου όποτε και όπως το επιθυμώ, για να το προσαρμόζω στις εκάστοτε ανάγκες μου και για να είναι σύγχρονο και εναρμονισμένο με το παρόν μου.

 

Οι περισσότεροι άνθρωποι ρυθμίζουμε τη ζωή μας με βάση τη​​ συνήθεια ​αφού η καθημερινότητα μας δεν είναι τίποτε άλλο από ένα πλέγμα από συνήθειες. Οι κοινωνικές αξίες που επικρατούν και οι προσδοκίες των άλλων, καθορίζουν σε μεγάλο βαθμό τις συνήθειες που υποδουλώνουν τους περισσότερους από εμάς. Είναι άλλωστε πιο ξεκούραστο το να κάνουμε το ίδιο που κάναμε από το να δοκιμάσουμε κάτι καινούριο. Και σίγουρα είναι πιο οικείο. Πιστεύουμε στο “ γνώριμο κακό”. Συνεχίζουμε να μένουμε αγκιστρωμένοι σε ανώφελες για εμάς καταστάσεις, φοβούμενοι τις φανταστικές συνέπειες αν απαγκιστρωθούμε.

´Όμως, το να ζούμε με βάση οποιαδήποτε συνήθεια , μας στερεί την ελευθερία και φρενάρει την εξέλιξή μας. Τα καλά νέα είναι ότι οι συνήθειες δεν είναι πάγιες και αμετάβλητες. Μπορούν να καταργηθούν ή ακόμη καλύτερα να αντικατασταθούν με νέες, πιο εποικοδομητικές και πιο ωφέλιμες για εμάς. Αντικαθιστούμε για παράδειγμα το κάπνισμα με τη γυμναστική, το junk food με ισορροπημένη διατροφή.

Για να επιτύχουμε την αλλαγή,ακόμη και για να αντικαταστήσουμε μια συνήθεια, έχει αξία να συνειδητοποιήσουμε ότι για να αλλάξουμε αυτό που νιώθουμε, πρέπει πρώτα να αλλάξουμε αυτό που κάνουμε. Πολλοί άνθρωποι όμως είμαστε αρνητικά διακείμενοι στην αλλαγή καθώς ενέχει ρίσκο, κάτι που μας φοβίζει. Αλλά δεν πρέπει να αφήνουμε τους φόβους μας να διαμορφώνουν τις αποφάσεις μας. Πρέπει να δρούμε με γνώμονα την ικανοποίηση των δικών μας αναγκών απαλλαγμένοι από τον φόβο.

Ο φόβος​​ λοιπόν και η συνήθεια​​ είναι δυο εμπόδια που επιβραδύνουν την εξέλιξή μας. Ο πόνος ​​από την άλλη, είναι πολύ χρήσιμο συναίσθημα. Μπορεί να έχει τη δύναμη να μας αποσταθεροποιεί στην αρχή, στη συνέχεια όμως μας παρακινεί και μας βοηθά να υπερνικήσουμε τα δυο παραπάνω εμπόδια.
Καθώς αυτή είναι η μοναδική ευκαιρία που μας δίνει η ζωή, πρέπει να την αξιοποιήσουμε στο έπακρο. Οφείλουμε να θυμόμαστε ότι είμαστε υπόλογοι μόνο στον εαυτό μας και ότι η ελάχιστη υποχρέωση μας απέναντι του είναι να είμαστε “alert” όσον αφορά τις ανάγκες μας. Κανείς εκτός από εμάς δεν έχει λόγο στο πώς θα ζήσουμε. Πρέπει να στρέψουμε το βλέμμα προς τα μέσα και να κάνουμε συχνά ενδοσκόπηση. Αυτό θα μας βοηθήσει να διαπιστώσουμε κάθε φορά τι χρειάζεται να κρατήσουμε και τι να αλλάξουμε.. Το να αφεθούμε μοιρολατρικά στη ζωή σίγουρα θα μας απομακρύνει από το δρόμο που επιθυμούμε. Πρέπει να ζούμε με τέτοιο τρόπο, ώστε κοιτάζοντας πίσω πέντε χρόνια αργότερα, να είμαστε υπερήφανοι γι αυτά που κατά καιρούς επιλέξαμε. Γιατί αυτό είμαστε, οι επιλογές μας.
Επειδή όμως η αλλαγή δεν είναι εύκολη υπόθεση για τους περισσότερους, επιχειρούμε αρχικά μικρές αλλαγές οι οποίες με τη σειρά τους θα ενεργοποιήσουν μια σειρά από αλλαγές που θα απλωθούν σε όλους τους τομείς της ζωής μας. Είναι πολύ βοηθητικό να σπάσουμε τη διαδικασία σε βήματα.

ΒΗΜΑ​​1:​​

ΚΑΤΑΓΡΑΦΗ
Για να μπορέσω να ελέγξω κάτι, πρέπει να το κατονομάσω. Καταγράφω λοιπόν τις ανησυχίες μου και ζυγίζω τις επιλογές μου. Επαινώ τον εαυτό μου για να εντείνω την αυτοπεποιθησή μου πριν από οποιαδήποτε επιλογή.

ΒΗΜΑ​​2:

​​ΑΠΟΦΑΣΙΣΤΙΚΟΤΗΤΑ
Έχω κατά νου ότι”οποιαδήποτε απόφαση είναι καλύτερη από την καθόλου απόφαση” , όπως υποστηρίζει και ο αγαπημένος Χορχε Μπουκαι. Όταν αποφασίζω λοιπόν να κάνω μια αλλαγή, απλώς το πραγματοποιώ. Αφήνομαι με περισσότερη πίστη στη διαδικασία και με λιγότερη αμφιβολία. Υποστηρίζω την επιλογή που έκανα και δεν υπονομεύω τον εαυτό μου. Διατηρώ βέβαια το ρεαλισμό μου και δεν θέτω ανέφικτα standards. Ακόμη και αν η αλλαγή δεν έχει τα επιθυμητά αποτελέσματα, αντλώ τα οφέλη του πόνου και της απογοήτευσης που είναι πολύ διδακτικά.

ΒΗΜΑ​​3:​​

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ 
Αφού δοκιμάσω την αλλαγή, αξιολογώ τα αποτελέσματα. Ακόμη και αν τα αποτελέσματα δεν είναι τα επιθυμητά, συγχαίρω τον εαυτό μου που πειραματίστηκε με νέες συμπεριφορές. Είμαι ευέλικτος όσον αφορά τα μέσα που χρησιμοποιώ για να πετύχω τον στόχο μου. Μαθαίνω να είμαι ανοιχτός σε πολλές εναλλακτικές λύσεις και να μην είμαι άκαμπτος στις προσεγγίσεις μου.

 ΒΗΜΑ​​4:​​

ΕΞΑΣΚΗΣΗ​​ (​​Practice makes better )
Η λήψη αποφάσεων είναι και αυτή μια δεξιότητα όπως πολλές άλλες. Όσο περισσότερες αποφάσεις παίρνω, τόσο βελτιώνομαι. Θυμάμαι την πρώτη φορά που έκανα ποδήλατο. Έπρεπε να αντέξω κάποιες πτώσεις οι οποίες ίσως άφησαν και τα σημάδια τους για να γίνω πιο ικανός σε αυτό και να απολαύσω τη διαδικασία.

Αυτά τα βήματα είναι πολύ βοηθητικά για να αξιοποιήσουμε τη δύναμη​​της​​απόφασης.​​Τη στιγμή που παίρνουμε μια νέα απόφαση, δρομολογούμε μια νέα κατεύθυνση για τη ζωή μας. Μπορούμε να τα αλλάξουμε όλα, αρκεί να δεσμευτούμε ως προς αυτό. Το δυσκολότερο βήμα είναι η δέσμευση,​​όχι η εκτέλεση. Έρευνες έχουν δείξει ότι το γρήγορο “ Decision Making”, είναι ίδιον των επιτυχημένων καθώς έχουν ξεκάθαρες αξίες και επιθυμίες. Στηρίζουν τις αποφάσεις τους και δεν αμφιταλαντεύονται. Μπορούμε και εμείς, , αρκεί να περάσουμε από την παθητική στην ενεργητική φωνή!

Ειρήνη Ορφανού Συμβουλευτική Ψυχολόγος MSc

Γράφει η Ειρήνη Ορφανού, συμβουλευτική ψυχολόγος MSc

Πόσες φορές έχουμε νιώσει ότι η ζωή μας ξεδιπλώνεται μπροστά μας με εμάς να κοιτάμε παθητικά;

Πόσες φορές δεν έχουμε σκεφτεί ότι αν ήταν διαφορετική η συμπεριφορά των άλλων η ζωή μας θα ήταν καλύτερη;

Εδώ έρχεται και επιβεβαιώνεται απολύτως το γνωμικό: Δεν μπορούμε να αλλάξουμε κανέναν παρά μόνο τον εαυτό μας. Ο τόπος που ψάχνουμε δεν είναι έξω από εμάς.

Θέλεις μια ζωή με νόημα; Μερικά tips από τη ψυχολόγο:

Παίρνω την απόφαση ότι η ζωή μου είναι στα χέρια μου. Δεν αποτελώ προϊόν του περιβάλλοντος μου. Κάνω το περιβάλλον μου προϊόν δικό μου.

Είμαι κυρίαρχος στα «Ναι» και τα «Όχι» μου. Είμαι ο αρχηγός των συναισθημάτων μου με τα οποία έρχομαι σε άμεση επαφή.

Επιτρέπω στον εαυτό μου να καμαρώνει για τις επιτεύξεις του. Οι προηγούμενες μου επιτυχίες μου δίνουν αυτοπεποίθηση για καινούργιες προκλήσεις.

Δεν αποθαρρύνομαι από τις αποτυχίες. Πολλές φορές είναι τα μεγαλύτερα σχολεία. Δίνω την ενέργεια μου στο να είμαι πιο ανοιχτός και δεκτικός στο θετικό αλλά και στο καινούριο.

Βλέπω την εύθυμη πλευρά των πραγμάτων και δεν επινοώ προβλήματα, έχω ήδη αρκετά!

Κάνω αυτοκριτική αλλά δεν αυτοτιμωρούμαι. Πορεύομαι με την πεποίθηση ότι δεν μπορώ να ξεκινήσω από την αρχή , μπορώ όμως να δημιουργήσω ένα διαφορετικό τέλος.

Επιλέγω να περιβάλλομαι από ανθρώπους που με διεγείρουν νοητικά και επιδιώκω η επαφή μου με τις δραστηριότητες να είναι πηγή ευχαρίστησης, ικανοποίησης και ανακούφισης.

Βιώνω ενεργοποίηση, καλώς εννοούμενη περιέργεια να μάθω. Είναι άλλωστε μια από τις εφτά αρχές ευφυΐας του Da Vinci!

Χτίζω προσαρμοστικότητα. Η αλλαγή είναι το μόνο βέβαιο πράγμα στη ζωή. Πορεύομαι γνωρίζοντας ότι πολλές από τις σιγουριές μου μπορεί αύριο να γκρεμιστούν.

Αναγνωρίζω την αξία της γνώσης και δεν ξεχνώ την παροιμία των σούφι: Αυτό που πραγματικά έχεις είναι αυτό που δεν μπορείς να χάσεις σε ένα ναυάγιο.

Έχω κατά νου ότι ο πόνος είναι δάσκαλος αλλά δεν του επιτρέπω να με εξουσιάζει. Τον μετουσιώνω σε κάτι πιο χρήσιμο.

Μετριάζω το καταστροφικό άγχος που με ακινητοποιεί αλλά όχι το δημιουργικό που με κινητοποιεί!

Εστιάζω στον στόχο μου με επιμονή, στοιχείο των ισχυρών και επιτυχημένων, για να απολαύσω τους καρπούς του μόχθου μου.

Γνωρίζω τα δυνατά μου στοιχεία και σε περιόδους κρίσης τα ενεργοποιώ για να ανταπεξέλθω.

Αν στρέψουμε το βλέμμα προς τα μέσα και περάσουμε από την παθητική στην ενεργητική φωνή, θα δούμε τη ζωή μας να αλλάζει προς το καλύτερο!

Γράφει η Ειρήνη Ορφανού, συμβουλευτική ψυχολόγος MSc

Η ψυχολόγος Ειρήνη Ορφανού μάς μαθαίνει την οριοθέτηση

Πόσο δυσάρεστο μπορεί να γίνει ένα όχι; και πώς το ναι μας, μπορεί να μας απομακρύνει από την πραγματικότητα που μπορούμε να έχουμε ώστε να ζήσουμε μια ζωή που απλά μας αξίζει; Πόσοι από εμάς τραβάμε ξεκάθαρες διαχωριστικές γραμμές στον επαγγελματικό μας χώρο, αλλά όταν πρόκειται για προσωπικά ζητήματα είμαστε «φτερό στον άνεμο»;

Για υγιείς διαπροσωπικές σχέσεις, αλλά κυρίως για να καταφέρουμε να αποκτήσουμε μια ξεχωριστή και διακριτή ταυτότητα σε σχέση με τους άλλους, θα ήταν πολύ βοηθητικό να υιοθετούσαμε την ακόλουθη προσέγγιση….

Δεν παραβιάζω τα όριά μου. Λέω ναι, όταν πραγματικά το θέλω, και το όχι μου, είναι χωρίς ενοχές (το έχει γράψει άλλωστε και ο αγαπημένος Χόρχε Μπουκάι).

Έχω κατά νου, ότι οι δεσμοί μου με άλλους ανθρώπους δεν μπορούν να διαλυθούν, μόνο και μόνο επειδή έθεσα όρια.

Τα όρια είναι ένδειξη αγάπης. Οι άνθρωποι και ιδιαίτερα τα παιδιά αισθάνονται ασφαλείς μέσα σε αυτά και η έλλειψη τους μεταφράζεται από αυτά ως αδιαφορία.

Για να βάλω όρια, πρέπει να έχω όρια, διαφορετικά είμαι ένας χαοτικός ενήλικας.

Τα όρια δεν πρέπει να είναι άκαμπτα, αλλά σαφή και ξεκάθαρα. Μπορώ να τα μεταβάλλω αν νιώσω ξανά εμπιστοσύνη.

Δεν διστάζω να αποστασιοποιηθώ από ένα άτομο ή μια κατάσταση, αν κρίνω ότι είναι απαραίτητο για να επαναπροσδιορίσω τα όριά μου. Θα με βοηθήσει να διαπιστώσω τι είναι αυτό που πραγματικά χρειάζομαι, αλλά και θα μπορέσω να επαναφορτιστώ.

Ενθαρρύνω τους «σημαντικούς άλλους μου» να καλλιεργήσουν την ατομικότητα τους, ακόμη και αν αυτό συνεπάγεται τον χωρισμό ή την απώλεια.

Δεν εγκλωβίζομαι σε δυστυχισμένες σχέσεις, με ανθρώπους που πνίγονται στα δράματά τους. Οριοθετώ τους τοξικούς ανθρώπους γύρω μου, που μου απομυζούν όλη μου την ενέργεια και που μόνο και μόνο με την παρουσία τους, με εξαντλούν προκαλώντας μου νεύρα, νύστα ακόμη και αίσθημα κόπωσης.

Δεν παραχωρώ σε κανέναν την εξουσία να καθορίζει τη διάθεση μου ή να αποδυναμώνει την αυτοεκτίμηση μου.

Αποβάλλω την πεποίθηση ότι ψάχνω το άλλο μισό μου  για να νιώσω πληρότητα, και υιοθετώ τη νέα αντίληψη, ότι είμαι μια ολοκληρωμένη προσωπικότητα που ψάχνει για κάποιον άλλο επίσης ολοκληρωμένο άνθρωπο.

Διατηρώ ισορροπημένες σχέσεις, όπου παραμένω ο εαυτός μου, ενώ ταυτόχρονα υπάρχει εγγύτητα. Δεν μπερδεύω το “εγώ” με το “εμείς” (ιδιαίτερα στις σχέσεις με τα παιδιά).

Τα όρια είναι αρχικά δουλειά με τον εαυτό μας, μια διαδικασία που διαρκεί εσαεί, αφού η σχέση μας μαζί του είναι η πιο διαχρονική.

Στο τέλος της ημέρας, ερχόμαστε αντιμέτωποι με τις επιλογές μας και τότε είναι μια καλή στιγμή να αναλογιστούμε αν διαχειριζόμαστε τον εαυτό μας με τρόπο που μας ικανοποιεί, για να μπορούμε ύστερα να τον προσφέρουμε σε αυτούς που έχουμε επιλέξει, απαλλαγμένοι από τις κοινωνικές συμβάσεις και τα πρέπει!